ماوس رایانه Computer mouse

ماوس رایانه یا Computer mouse چیست؟

ماوس رایانه (Computer mouse) یا موشواره یک دستگاه ورودی اشاره‌گر است که در انواع معمولی می‌تواند حرکات دو بعدی را تشخیص داده و این حرکات را به مکان‌نمایی که روی صفحه نمایش قابل مشاهده است (کرسر یا پوینتر) منتقل کند. به این ترتیب استفاده از این سخت افزار کاربردی، امکان تعاملی آسان با رایانه را در یک واسط کاربری گرافیکی برای کاربر مهیا می‌کند.

معمولا دو کلید در نیمه بالایی Mouse های امروزی قابل مشاهده است که فشردن آن‌ها بسته به محل قرارگیری مکان‌نمای ماوس می‌تواند منجربه وقوع اعمال مختلفی شود. فشردن کلید سمت چپ (کلید اصلی) را اصطلاحا “کلیک” و فشردن کلید سمت راست را “راست کلیک” می‌نامند.

اعمال رایج قابل انجام توسط ماوس

اعمالی که با یک موشواره می‌توان انجام داد بسته به نوع آن و حتی واسط کاربری طراحی شده در نرم‌افزارهای مختلف شامل موارد گوناگونی است اما اعمال رایجی که با یک ماوس معمولی و در اغلب محیط‌های استاندارد قابل انجام است را می‌توان در موارد زیر خلاصه نمود:

• کلیک (فشردن یک بار کلید اصلی): به منظور انتخاب و تعامل با بسیاری از آبجکت‌ها و اجزای واسط کاربری گرافیکی استفاده می‌شود. انتخاب آیکن فایل‌ها در یک برنامه مدیریت فایل، انجام عمل اختصاص داده شده به دکمه‌ها، باز کردن منو، تغییر محل کرسر متنی در یک تکست باکس و … از جمله کاربردهای رایج کلیک است.
• دابل کلیک (فشردن دو مرتبه کلید اصلی با فاصله زمانی کوتاه): دابل کلیک روی برخی از اِلمان ها باعث انجام عمل معینی می‌شود که برای این رویداد به آن المان اختصاص داده شده است. انتخاب کامل و سریع واژه‌ای داخل متن یا اجرای نرم افزار و باز کردن اسناد و تصاویر با دابل کلیک روی آیکن فایل از جمله کاربردهای این عمل می‌باشد.
• تریپل کلیک (فشردن سه مرتبه کلید اصلی با فاصله زمانی کوتاه): به عنوان نمونه‌ای رایج از کاربرد این عمل می‌توان به انتخاب کامل یک پاراگراف از متن اشاره کرد.
• راست کلیک (Right Click): یکی از کاربردهای اصلی این عمل، باز کردن منوهای زمینه است.
• کشیدن و رها کردن (یا Drag and Drop که معادل با پایین نگاه داشتن کلید ماوس و حرکت مکان‌نما به نقطه‌ای دیگر و سپس رها کردن کلید ماوس می‌باشد): معمولا برای جابجا کردن اشیاء یا ایجاد ارتباط در میان اشیاء موجود در یک واسط کاربری گرافیکی استفاده می‌شود.
• حرکت چرخ ماوس یا چرخ اسکرول (Scroll Wheel): کاربرد عمده آن در اسکرول کردن محتوای صفحات است و معمولا به عنوان کلید سوم نیز قابل فشرده شدن است.
• کلیک وسط یا کلیک میانی (Middle-click): معادل با فشردن کلید سوم (کلید میانی یا همان چرخ اسکرول) است. یکی از کاربردهای رایج این عمل در مرورگرهای وب، باز کردن لینک در زبانه جدید می‌باشد.

انواع رایج ماوس

موشواره‌ها نیز همانند سایر سخت‌افزارهایی که امروزه از آن‌ها استفاده می‌کنیم از لحاظ فیزیکی و عملکرد دارای انواع مختلفی هستند و در طول زمان نیز با تحول‌های گوناگونی روبرو بوده‌اند. ماوس‌های مکانیکی که بسیاری از کاربران رایانه‌های قدیمی با نمونه‌های توپی آن خاطرات زیادی دارند از جمله ابتدایی‌ترین مدل‌های ماوس به شمار می‌رود که استفاده از آن‌ها تقریبا منسوخ شده است.

ماوس‌های نوری (Optical mouse) که از رایج‌ترین گونه‌های امروزی این سخت افزار به شمار می‌روند به جای اجزای متحرک و مکانیکی معمولا از LED و فوتودیودهایی برای تشخیص حرکت روی سطح بهره می‌برند. به علاوه ماوس‌های اِرگونومیک (Ergonomic Mouse) نیز همانطور که از نامشان برمی‌آید با ظاهری خاص سعی دارند عارضه‌های فیزیکی ناشی از کار طولانی مدت با رایانه را تا حد قابل قبولی کاهش دهند. ماوس‌های مخصوص بازی (Gaming Mouse) با ظاهر جذاب‌تر و پشتیبانی از کلیدها و قابلیت‌های بیشتر در تلاشند تجربه بهتری را برای علاقمندان به بازی‌های رایانه‌ای به ارمغان بیاورند. از نظر نحوه‌ی ارتباط نیز امروزه ماوس‌های مجهز به کانکتورهای USB رواج بیشتری دارند در حالی که گونه‌های بی‌سیم (wireless) از انعطاف‌پذیرتری بالاتری در جابه‌جایی برخوردار هستند.

ماوس‌پد

در گونه‌های مکانیکی و حتی Mouse های نوری اولیه، برای تشخیص بهتر حرکات و فراهم نمودن اصطکاک مورد نیاز، استفاده از یک ابزار جانبی به نام ماوس پد (Mousepad) به عنوان سطحی که موشواره روی آن قرار می‌گیرد اغلب ضروری بود. اما در بیشتر ماوس‌های امروزی و با کیفیت معمولا الزامی برای استفاده از ماوس پد وجود ندارد. با اینحال سایر جنبه‌های آن از جمله زیبایی و راحتی در استفاده همچنان مورد توجه قرار می‌گیرد.