آپتایم Uptime

آپتایم یا Uptime چیست؟

آپتایم (Uptime) به مدت زمانی اشاره می‌کند که طی آن یک ماشین (به ویژه یک سیستم رایانه‌ای) در حال فعالیت و قابل دسترسی است. متضاد این اصطلاح، دان تایم (Downtime) می‌باشد.

در مورد سرویس‌ها و خدمات رایانه‌ای، آپتایم یکی از مهم‌ترین معیارهایی است که برای سنجش میزان قابل اطمینان بودن سیستم به کار می‌رود و در قالب درصد زمانی که سیستم برای هدف موردنظر در حال کار و قابل دسترسی (یا استفاده) بوده است بیان می‌شود.

از جمله حوزه‌هایی که استفاده از اصطلاح Uptime در آنها رایج است می‌توان به سرویس‌های میزبانی وب اشاره نمود. نرخ آپتایم در این سرویس‌ها نیز همانند هر سرویس دیگری از اهمیت بالایی برای مشتریان برخوردار است چرا که اگر سرورهای وب برای مدت زمان قابل توجهی قادر به پاسخگویی به درخواست‌ها نباشند روی کسب و کار مشتریان سرویس، سئوی سایتی که روی سرور میزبانی می‌شود و رضایت کاربران آنها تاثیر منفی خواهد داشت. معمولا در موافقت‌نامه سطح سرویس (Service Level Agreement – SLA)، آپتایم بالای 99.9 درصد تضمین می‌شود. در حالت ایده آل، انتظار می‌رود نرخ آپتایم برابر با صد در صد (یعنی بدون دان تایم) باشد اما در عمل، داشتن این میزان آپتایم برای یک سرور تقریبا غیرممکن یا بسیار دشوار است.

در کاربرد عمومی، این واژه به مفهوم مدت زمانی است که سیستم به صورت پی در پی در حال فعالیت می‌باشد. هرچند این موضوع که یک سیستم یا سرویس در اغلب مواقع قابل استفاده و در حال پاسخگویی به درخواست‌ها باشد از اهمیت زیادی برخوردار است اما در عین حال فعالیت بدون وقفه یک سیستم در مدت زمانی نسبتا طولانی می‌تواند به عنوان نشانه‌ای منفی تلقی شود چرا که برخی از بروزرسانی‌های مهم و اساسی در سیستم عامل‌های مختلف نیازمند بوت شدن مجدد سیستم هستند. با اینحال گزارش‌هایی حاکی از Uptime های چندین ساله سرورها نیز وجود دارد.

محاسبه نرخ آپتایم

برای محاسبه نرخ آپتایم کافی است مجموع مدت زمان فعالیت سرور را بر کل زمان مورد بررسی تقسیم کرده و نتیجه را در عدد 100 ضرب کنید. به عنوان مثال فرض کنید یک سرور میزبانی وب در طول مدت یک سال (365 روز معادل با 8760 ساعت) در مجموع تنها برای 5 ساعت به منظور انجام اموری مثل بروزرسانی های نرم افزاری، ارتقای سخت افزاری و یا رفع خطاها قابل دسترسی نباشد. در این شرایط در مجموع این یک سال، سرور به مدت 8755 ساعت در حال کار و سرویس دهی بوده است. به این ترتیب مطابق محاسبات زیر، آپتایم این سرور چیزی حدود 99.94% برآورد می‌شود.

8755 / 8760 x 100 = 99.94%

در سیستم عامل‌های مختلف، روش‌های متفاوتی برای اطلاع از مدت زمانی که سیستم در حال فعالیت است درنظر گرفته شده است. به عنوان مثال در سیستم عامل لینوکس با استفاده از دستور uptime در خط فرمان می‌توان به این اطلاعات دسترسی پیدا نمود.

آپ تایم Up Time در ویندوز

در نسخه‌های جدید سیستم عامل ویندوز می‌توانید گزینه‌ای تحت عنوان Up Time در زبانه Performance مربوط به Task Manager مشاهده کنید. توجه داشته باشید در این بخش برخلاف تعریف فوق، صرفا تفاوت زمان کنونی با زمان آخرین بوت کرنل نمایش داده می‌شود و مدتی که رایانه در حالت Sleep یا Hibernate قرار داشته از آن کاسته نمی‌شود.

افزون بر این به دلیل وجود قابلیت هایبرید بوت (Hybrid Boot) که در ویندوز 8 و نسخه های پس از آن به این سیستم عامل اضافه شده ممکن است این زمان حتی با Shut down کردن سیستم از صفر شروع نشود. چرا که در حالت هایبرید بوت، سشن مربوط به کرنل سیستم عامل هایبرنیت می‌شود. بنابراین مفهوم ارقام موجود در تصویر زیر اینست که از زمان بوت شدن کرنل سیستم تاکنون 16 روز و 2 ساعت و 56 دقیقه و 20 ثانیه گذشته است.

آپتایم Uptime
Up Time در برنامه Task Manager ویندوز 10. توجه داشته باشید در این پنجره برخلاف تعریف بیان شده، صرفا تفاوت زمان کنونی با زمان آخرین بوت کرنل نمایش داده می‌شود.

پیوندهای پیشنهادی تک دیک

لینک واژه در ویکیپدیا

امیرحسین شهسواری

عاشق دنیای رایانه و فناوری به خصوص برنامه نویسی هستم؛ یادگرفتن و البته یاد دادن چیزای جالبی که یاد گرفتم باعث خوشحالیم میشه و از اولویت‌های اصلی زندگیم به حساب میاد. از مدیریت و نوشتن در تک دیک هم واقعا لذت می‌برم :)

2 thoughts on “آپتایم Uptime

  • بهمن ۱۷, ۱۳۹۹ در t ۱۱:۴۸ ب٫ظ
    Permalink

    با سلام
    آپتایم لپتاپ من (در قسمت تسک منیجر) 4 روز و 9 ساعت هستش
    اگه این زمان زیاد باشه به سیستم آسیب وارد میشه؟

    پاسخ دادن
    • بهمن ۱۸, ۱۳۹۹ در t ۱:۴۷ ب٫ظ
      Permalink

      سلام؛
      آپتایمی که در تسک منیجر نمایش داده می شه از زمان آخرین بوت تا به این لحظه رو نمایش می ده (و وقتی که در حالت Sleep یا Hibernate قرار می گیره این زمان از صفر شروع نمیشه). علاوه براین ممکنه به خاطر فعال بودن قابلیت Hybrid boot که برای بوت شدن سریع تر به ویندوز 8 و نسخه های پس از آن اضافه شده حتی زمان Shut down کردن سیستم، این زمان از صفر شروع نشه. چون در این حالت هم سشن کرنل سیستم عامل هایبرنیت میشه.
      در هر حالت جای نگرانی وجود نداره. سیستم شما در حالت خاموشی کامل (که احتمالا از هایبرید بوت استفاده کنه) و حتی هایبرنیت کامل، استهلاک خاصی نخواهد داشت و در واقع فعالیت خاصی نداره. درنتیجه آسیبی بهش وارد نمیشه. زمان روشن بودن سیستم هست که روی استهلاک سیستم اثر داره. سعی کنید مواقعی که مدت طولانی از سیستم استفاده نمی کنید اون رو در حالت Sleep قرار ندهید و ترجیحا همون Shut down رو انتخاب کنید.

      پاسخ دادن

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *