ریبون Ribbon

ریبون (Ribbon) یا روبان چیست؟

ریبون (Ribbon) یا روبان در حوزه رابط کاربری گرافیکی یکی از انواع ویجت های گرافیکی است که شامل مجموعه‌ای از نوار ابزار (Toolbar) های سازماندهی شده در زبانه یا تب (Tab) های مختلف است.

به عبارت دیگر ریبون المانی متشکل از تعدادی زبانه است که در هر زبانه تعدادی ابزار یا دستور مرتبط با یکدیگر قرار گرفته است. معمولا ابزارها یا دستورات هر زبانه نیز در گروه‌های مختلف دسته‌بندی می‌شوند.

در هر زمان تنها یکی از زبانه های Ribbon در حالت فعال قرار دارد. کاربر با روش‌های مختلف نظیر کلیک روی عنوان زبانه‌ها می‌تواند زبانه فعال را تغییر دهد. متناسب با زبانه انتخاب شده، بخش پایینی Ribbon دستورات یا ابزارهای متفاوتی را شامل می‌شود.

هرچند استفاده از ساختار زبانه های حاوی نوار ابزار قدمت بیشتری دارد اما می‌توان گفت استفاده از ریبون با طرح و ظاهر مدرن در مایکروسافت آفیس 2007 نقش مهم‌تری در جلب توجه بیشتر به این المان در طراحی رابط های کاربری گرافیکی داشته است.

مزایا و جزئیات ریبون

یکی از عوامل اصلی برای به وجود آمدن Ribbon را می‌توان ایجاد جایگزینی مناسب برای نوار ابزارهای معمولی دانست. در واقع نوار ابزارهای مجزا و متعددی که به طور همزمان آشکار هستند در مقایسه با ریبون فضای بیشتری اشغال می‌کنند. همین موضوع باعث می‌شود در نرم افزارهای پیچیده استفاده از Ribbon رابط کاربری خلوت‌تری را برای کاربر فراهم کند. به علاوه پیدا کردن دستور یا ابزار موردنظر در ریبون با مراجعه به زبانه مربوطه آسان‌تر خواهد بود.

از سوی دیگر در رابط کاربری نرم افزارهایی که مجهز به ریبون هستند معمولا از منوها هم خبری نیست. به عبارت بهتر ریبون در بسیاری از موارد منوها و نوارهای ابزار مجزا را با یکدیگر ادغام می‌کند.

مشابه با نوار ابزارها معمولا ریبون و محتوای آن نیز قابل سفارشی‌سازی است. به علاوه معمولا برای دسترسی سریعتر به هر زبانه و دستورات موجود در آن از میانبرهای صفحه کلید نیز استفاده می‌شود.

انواع زبانه ها در ریبون

تب های استاندارد یا عمومی به زبانه‌هایی در Ribbon گفته می‌شود که به صورت همیشگی نمایان هستند. با این حال گونه‌ای دیگر از زبانه ها نیز در این ویجت‌ها وجود دارند که بسته به وضعیت فعلی نرم افزار یا آیتم انتخاب شده تنها در صورت نیاز نمایان می‌شوند. به این نوع تب ها، تب های محیطی (Contextual) یا ویژه شئ (Object-specific) گفته می‌شود.

برای مثال زبانه‌هایی مانند Home یا Insert در واژه پرداز مایکروسافت ورد که ابزارهای عمومی را شامل می‌شوند همیشه آشکار هستند. این درحالیست که زبانه مربوط به ویرایش تصاویر تنها با انتخاب یکی از تصاویر موجود در سند نمایش داده می‌شود. همچنین در برنامه File Explorer ویندوز 10 تنها هنگامی که وارد یک فولدر حاوی عکس می‌شوید زبانه حاوی ابزارهای مربوط به تصاویر نمایان می‌شود.

مینیمایز کردن Ribbon

در برخی از ریبون‌ها برای فراهم آوردن فضای آزاد بیشتر امکان مینیمایز (یا کمینه) کردن ریبون نیز فراهم شده است. در حالت مینیمایز شده بخش دستورات یا ابزارها پنهان می‌شود و تنها زبانه ها آشکار باقی می‌مانند. در چنین حالتی با انتخاب هر زبانه بخش دستورات یا ابزارهای مربوط به آن موقتا نمایان می‌شود. تعامل با سایر بخش‌های رابط کاربری باعث می‌شود مجددا بخش دستورات به صورت خودکار پنهان شود.

برای مینیمایز کردن ریبون معمولا می‌توانید روی یکی از زبانه ها دابل کلیک کنید. در برخی موارد نیز از روش‌های دیگری مانند کلیک روی یک دکمه برای مینیمایز کردن ریبون استفاده می‌شود. برای بازگرداندن Ribbon به حالت عادی هم اغلب از همین دکمه یا دابل کلیک روی یکی از زبانه‌ها کمک گرفته می‌شود.