کامپایلر یا Compiler چیست؟
کامپایلر (Compiler) یک برنامهی رایانهای است که سورس کد نوشته شده به یک زبان برنامه نویسی (زبان مبدأ) را به یک زبان دیگر (زبان مقصد) تبدیل میکند. البته معمولا این اصطلاح برای برنامههایی به کار میرود که سورس کد یک زبان برنامه نویسی سطح بالا (نظیر C یا BASIC) را به سورس کد یک زبان سطح پایینتر (نظیر کد ماشین یا زبان اسمبلی) تبدیل میکنند.
حاصل این فرایند که Compilation نامیده میشود، برنامهای است که توسط پردازنده قابل اجرا خواهد بود. در واقع، هدف یک کامپایلر متداول، ایجاد برنامهی قابل اجرا از روی سورس کد نوشته شده است (برنامهای که درک آن برای پردازنده آسان است نه مانند سورس کدهای یک زبان سطح بالا که برای انسان قابل فهم هستند).
زبانهای کامپایلی یا کامپایل شده (Compiled Language) به نوعی از زبانهای برنامهنویسی گفته میشود که سورس کد آنها پیش از اجرا شدن باید کامپایل شود. در مقابل این زبانها، سورس کدهای نوشته شده به زبانهای تفسیری بدون نیاز به کامپایل شدن توسط برنامههایی موسوم به مفسر (Interpreter) اجرا میشود. معمولا برنامههای نوشته شده به زبانهای کامپایلی در هنگام اجرا سریعتر عمل میکنند چرا که لازم نیست سورس کد آنها هنگام اجرا به زبان ماشین ترجمه شود.
انواع کامپایلرها
چه از نظر مفهوم و چه از نظر عملکرد، انواع مختلفی از کامپایلرها وجود دارد. برخی از کامپایلرها از برنامههای کوچکتری تشکیل شدهاند که هرکدام مرحلهای از کامپایل را انجام میدهند. به این کامپایلرها چند گذره (Multi-pass Compiler) گفته میشود. ویژگیهای برخی از زبانها به گونهای است که در مواردی هنگام کامپایل کردن، خواندن مجدد سورس کد در آنها ضروری میباشد. در چنین موقعیتهایی نوع چندگذره با ایجاد خروجیهای میانی نهایتا سورس کد نهایی را تولید میکند. برخی دیگر از کامپایلرها تنها در یک گذر و به طور کامل تمام سورس کد دریافتی از زبان مبدأ را به زبان مقصد تبدیل میکنند که به آنها کامپایلر تک گذره (Single-pass Compiler) گفته میشود.
گونهای از کامپایلرها که به محلی یا بومی (Native Compiler) مشهور هستند به شکلی طراحی میشوند که خروجی آنها تنها روی همان پلتفرم (سیستم عامل و پردازندهای) که کامپایلر در آن اجرا شده قابل اجرا هستند. در عوض، خروجی کامپایلرهای متقاطع (Cross Compiler) روی پلتفرمهای مختلفی قابل اجراست.
کامپایلرهایی که زبان مبدأ و مقصد آنها دو زبان تقریبا هم سطح (معمولا سطح بالا) هستند را کامپایلرهای Source to Source مینامند. برنامهای که سورس کد یک زبان سطح پایینتر را به یک زبان سطح بالاتر ترجمه میکند نیز دیکامپایلر (Decompiler) نامیده میشود.
