بایگانی برچسب‌ها : فایل

بازیابی داده Data Recovery

بازیابی داده یا Data Recovery چیست؟

بازیابی داده (Data Recovery) به فرایندی اطلاق می‌شود که طی آن داده‌های از دست رفته، غیرقابل دسترسی، آسیب دیده یا فرمت شده‌ای که بر روی یک فضای ذخیره‌سازی ثانویه یا قابل جداسازی قرار داشته است و اکنون به صورت طبیعی قابل دسترس نیستند بازیابی یا نجات داده می‌شود.

این عدم دسترسی معمولی به داده‌ها ممکن است در اثر بروز آسیب‌های فیزیکی در رسانه ذخیره‌سازی و یا آسیب‌های منطقی در سیستم فایل (File System) رخ داده باشد. علاوه بر این‌ها مواردی نظیر حذف تصادفی و ناخواسته‌ی فایل‌ها نیز می‌تواند دلیلی برای انجام عملیات بازیابی باشد. معمولا در فرایند ریکاوری، داده‌ها از یک فضای ذخیره‌سازی نظیر دیسک‌های سخت، لوح‌های نوری، درایوهای فلش USB، درایوهای حالت جامد یا … بازیابی می‌شود.

بسته به نوع آسیب وارده، روش‌های بازیابی مختلفی وجود دارد. ترمیم سیستم فایل و جداول پارتیشن، تعمیر سخت افزاری نواحی آسیب دیده رسانه و … از جمله تدابیری است که برای ریکاوری داده‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد. یکی از رایج‌ترین مواردی که در آن کاربران نیازمند ریکاوری خواهند بود مربوط به زمانی است که فایل‌ها را به صورت تصادفی از روی رسانه ذخیره‌سازی خود حذف کرده‌اند. جالب است بدانید معمولا در حالت کلی، محتوای فایل بلافاصله در اثر اعمال فرمان Delete از روی حافظه حذف نمی‌شود بلکه تنها ارجاعات آن از ساختار دایرکتوری حذف شده و فضای اشغال شده توسط فایل برای نوشتن محتوای جدید در دسترس قرار می‌گیرد. بنابراین در صورتی که محتوای جدیدی جایگزین محتوای پیشین نشده باشد احتمال بازیابی موفق فایل‌ها توسط روش‌های ریکاوری وجود خواهد داشت.

معمولا در صورتی که آسیب به صورت فیزیکی باشد امکان بازیابی داده توسط کاربر نهایی وجود نخواهد داشت. اما در مواردی نظیر بروز مشکل در سیستم فایل و یا حذف تصادفی داده‌ها، کاربر می‌تواند با استفاده از نرم افزارهای مخصوص بازیابی فایل (نظیر Recuva و …) بدون نیاز به متخصص تا حدودی به فایل‌های از دست رفته دسترسی مجدد پیدا کند. در مواردی که داده‌ها از اهمیت بالایی برخوردار باشند یا داده‌ها با روش‌های معمول به طور کامل قابل بازیابی نباشند و یا رسانه ذخیره‌سازی دچار آسیب فیزیکی شده باشد مراجعه به متخصصین بازیابی و صرف هزینه ضروری خواهد بود. هرچند در صورتی که امکان بازیابی نرم‌افزاری مهیا باشد متخصص می‌تواند از راه دور نیز عملیات بازیابی را انجام دهد.

یکی از نکاتی که در فرایند ریکاوری اصولی لازم است مورد توجه قرار بگیرد اینست که باید از محتوای کنونی رسانه در اولین فرصت پشتیبان‌گیری شود و سپس عملیات ترمیم روی فایل‌های آسیب دیده اجرا شود تا در صورت وارد شدن آسیب بیشتر به داده‌ها امکان استفاده از محتوای پیشین وجود داشته باشد.

گفتنی است اصطلاح بازیابی داده علاوه بر مفهوم رایج فوق، به فرایند دیگری نیز اطلاق می‌شود که در آن به دنبال بازیابی داده‌های رمزنگاری شده یا پنهان‌سازی شده (توسط یک بدافزار یا …) هستیم.

پیوندهای پیشنهادی تک دیک

لینک واژه در ویکیپدیا

فرمت فایل File Format

فرمت فایل یا File Format چیست؟

فرمت فایل (File Format) یا قالب فایل، استانداردی است که نحوه کدگذاری و سازماندهی اطلاعات در یک فایل رایانه‌ای را مشخص می‌کند.

نمونه‌هایی از فرمت های رایج فایل ها

امروزه با توجه به گستردگی نرم افزارها و انواع مختلف اسنادی که توسط آن‌ها پشتیبانی می‌شود Format های فایل گوناگونی نیز شکل گرفته است که هرکدام برای نگهداری محتواهای متفاوتی طراحی شده‌اند. به عنوان مثال فرمت‌های آرشیوی (با پسوندهای ZIP – RAR – ISO – 7z و …) می‌توانند مجموعه‌ای از فایل‌ها را در قالب یک فایل آرشیو به منظور حمل و توزیع آسانتر یا فشرده سازی نگه‌داری کنند و یا فرمت بیت مپ یک تصویر را در قالب مجموعه‌ای از اطلاعات مبتنی بر پیکسل‌ها سازماندهی و نگهداری می‌کند.

از جمله فرمت‌های پرکاربرد می‌توان به گونه‌های تصویری (با پسوندهایی نظیر PNG – GIF – ICO – JPG – BMP)، صوتی (با پسوندهایی نظیر MP3 – WMA – AMR – WAV – AAC)، ویدیویی (با پسوندهایی نظیر MP4 – WMV – AVI – MKV – FLV)، متنی و اسناد (با پسوندهایی نظیر TXT – DOC – PDF – DjVu)، فونت (با پسوندهایی نظیر TTF – FON – WOFF) و … اشاره کرد که البته هرکدام از آن‌ها دارای ساختار و ویژگی‌های متفاوتی می‌باشند.

روش های تشخیص فرمت فایل

برای اینکه رایانه و کاربر از نوع محتوایی که در یک فایل ذخیره شده است مطلع شود باید فرمت آن را تشخیص دهد. سیستم عامل‌ها برای تشخیص فرمت و تصمیم گیری در مورد نحوه برخورد با فایل‌ها، روش‌های مختلفی را دنبال می‌کنند. از جمله مهم‌ترین این روش‌ها می‌توان به پسوند فایل (File Extension) و فراداده‌ها (Metadata) اشاره نمود. در روش اول براساس پسوندی که در انتهای نام فایل قرار می‌گیرد نوع فایل تشخیص داده می‌شود و در روش دوم از اطلاعاتی که در مورد نوع فایل در داخل آن (فراداده داخلی) یا داخل فایل سیستم (فراداده خارجی) ذخیره شده است استفاده می‌شود. این تشخیص برای کاربر نیز معمولا از طریق پسوند و یا با کمک آیکون فایل محقق می‌شود.

فرمت فایل File Format
پسوند و آیکن فایل به کاربر در تشخیص نوع آن کمک می‌کند.

پیوندهای پیشنهادی تک دیک

لینک واژه در ویکیپدیا