Tag Archives: سیستم عامل

پلتفرم رایانشی Computing Platform

پلتفرم رایانشی یا Computing Platform چیست؟

پلتفرم رایانشی (Computing Platform) یا به اختصار پلتفرم به محیطی گفته می‌شود که یک نرم افزار در آن اجرا می‌شود. این محیط که در واقع نقش فونداسیون یا بستر را برای اجرای نرم افزارها ایفا می‌کند ممکن است سخت افزار، سیستم عامل یا هر نرم افزاری باشد که امکان اجرای نرم افزاری دیگر را فراهم می‌کند. به عنوان مثال یک سیستم رایانه ای با معماری x86 که روی آن سیستم عامل ویندوز نصب شده است یک پلتفرم به شمار می‌رود.

پلتفرم ها را می‌توان به چشم نوعی محدودیت و در عین حال به عنوان یک همیار در فرایند توسعه نرم افزار در نظر گرفت؛ از یک سو پلتفرم های مختلف، قابلیت‌ها و ویژگی‌های متفاوتی دارند که باعث می‌شود تنها نرم افزارهایی روی آن‌ها قابل اجرا باشد که با آن بستر سازگار است. به عنوان مثال سورس کدی که برای اجرا روی یک معماری مشخص کامپایل شده است مبتنی بر مجموعه دستورالعمل های (Instruction set) همان پردازنده خواهد بود و به صورت معمولی قابل اجرا روی معماری های دیگر نخواهد بود.

در سمت مقابل، پلتفرم ها عملکردهای سطح پایین را به صورت آماده در اختیار توسعه دهنده قرار می‌دهند و به این ترتیب او را از سر و کله زدن با رویه‌های متفاوت برای انجام عملی مشخص در سخت افزارهای مختلف نجات می‌دهند. برای مثال، یک سیستم عامل می‌تواند با وجود تفاوت در سخت افزارهایی که روی آن‌ها قابل اجراست، یک دستور واحد برای دسترسی به شبکه در اختیار توسعه دهنده قرار دهد.

نمونه هایی از انواع پلتفرم ها

جالب است بدانید تنها سیستم عامل ها و سخت افزارهای مختلف نیستند که به عنوان محیطی برای اجرای نرم افزارها شناخته می‌شوند. برای مثال یک مرورگر وب نیز فارغ از اینکه روی چه سیستم عامل یا سخت افزاری در حال اجراست می‌تواند برای وب اپلیکیشن ها و افزونه هایی که روی آن اجرا می‌شوند نقش یک Platform را ایفا کند. ماشین مجازی هم می‌تواند بستری برای اجرای نرم افزارها باشد. به عنوان مثال Java Virtual Machine (به اختصار JVM) محیطی را برای اجرای برنامه های کامپایل شده در قالب Java bytecode فراهم می‌آورد و همین طور نسخه مجازی سازی شده یک سیستم که سیستم عامل ویندوز روی آن نصب شده است اجازه می‌دهد نرم افزارهای ویندوزی را روی یک مک اجرا کنید. پلتفرم های رایانش ابری (Platform as a Service – PaaS) نیز از جمله دیگر نمودهای پلتفرم های رایانه ای به شمار می‌روند.

سیستم عامل های مختلف رایانه ها و دستگاه های همراه نظیر مایکروسافت ویندوز، لینوکس و مک او اس، اندروید و iOS، فریم ورک های نرم افزاری (نظیر دات نت فریم ورک، پلتفرم چندرسانه ای Adobe Flash، پلتفرم جاوا) و معماری های سخت افزاری (نظیر ARM و x86) مثال‌هایی از این Platform ها به شمار می‌رود.

نرم افزارها و محیط اجرای آن‌ها

همانطور که گفته شد پلتفرم ها محیطی برای اجرای نرم افزارها هستند. با توجه به تعدد این محیط‌ها، پیش از آنکه اقدام به خرید یا دانلود و همینطور نصب و اجرای نرم افزاری روی دستگاه خود کنید ابتدا مطمئن شوید با سخت افزار یا سیستم عاملی که از آن استفاده می‌کنید تناسب دارد.

برخی از نرم افزارها تنها روی یک Platform خاص قابل اجرا هستند؛ به عبارت بهتر توسعه دهنده این نوع نرم افزارها، آن‌ها را تنها برای اجرا شدن روی یک Platform معین طراحی کرده است. بنابراین امکان اجرای معمولی آن‌ها روی بسترهای دیگر وجود ندارد.

در مقابل، برخی از نرم افزارها برای اجرا شدن روی پلت‌فرم های مختلف پیاده سازی شده‌اند. این نرم افزارها به نرم افزارهای کراس پلتفرم یا چندپلتفرمی (Cross-Platform Software) مشهور هستند. نرم افزارهای Cross-Platform معمولا دارای نسخه های کامپایل شده مجزا برای Platform های مختلف می‌باشند و یا به صورت مستقیم و بدون سفارشی سازی روی بسترهای گوناگون رایانه ای قابل اجرا هستند.

پلتفرم Platform
Platform ها پایه و بستر اجرای نرم افزارها هستند.

پیوندهای پیشنهادی تک دیک

لینک واژه در ویکیپدیا

سیستم عامل Operating System – OS

سیستم عامل یا Operating System – OS چیست؟

سیستم عامل یا Operating System (به اختصار OS)، یک نرم افزار سیستمی است که وظیفه‌ی مدیریت سخت‌افزار و نرم‌افزار رایانه را بر عهده دارد و در واقع با ارائه‌ی خدماتی، بستری برای اجرای برنامه‌ها و ارتباط کاربر با رایانه فراهم می‌آورد.

از نظر عملکردهای سخت‌افزاری نظیر ورودی، خروجی و تخصیص حافظه، OS به عنوان یک میانجی بین برنامه و سخت‌افزار رایانه عمل می‌کند. دستگاه‌هایی نظیر رایانه‌های شخصی، گوشی‌های هوشمند، تبلت‌ها، کنسول‌های بازی، ابررایانه‌ها و … همگی مجهز به سیستم عامل هستند.

اغلب سیستم عامل‌های مدرن از قابلیت چند وظیفگی (Multi tasking) پشتیبانی می‌کنند. در این سیستم عامل‌ها، با به اشتراک‌گذاری زمان پردازنده و سایر منابع میان پردازه (Process) های مختلف امکان اجرای همزمان نرم‌افزارها فراهم می‌شود.

برخی از معروف‌ترین OS های دسکتاپ امروزی عبارتند از: ویندوز (Windows)، لینوکس (Linux) و مک اُ اس ایکس (Mac OS X). از مهم‌ترین سیستم عامل‌های موبایلی نیز می‌توان به اندروید (Android)، آی اُ اس (iOS) و ویندوز فون (Windows Phone) اشاره نمود.

هر سیستم عامل شامل اجزای مختلفی است که از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به هسته (Kernel)، رابط کاربری (User Interface)، رابط برنامه نویسی کاربردی (API) و … اشاره کرد.

آی اُ اس iOS

آی اُ اس یا iOS چیست؟

iOS یک سیستم عامل موبایلی است که توسط شرکت Apple طراحی و تولید شده است. این سیستم عامل به صورت انحصاری برای دستگاه‌های ساخت اپل (نظیر آیفون، آیپد، آیپاد و …) عرضه می‌شود.

در ابتدا این سیستم عامل که برای iPhone طراحی شده بود با نام iPhone OS شناخته می‌شد اما با گسترش آن به سایر دستگاه‌های این شرکت، در سال 2010 میلادی اپل نام آن را به iOS تغییر داد. جالب است بدانید پیش از این تاریخ Cisco از نام تجاری “IOS” برای سیستم عامل مخصوص روترهایش استفاده می‌کرد و اپل با توجه به علاقمندیش به حضور حرف i در ابتدای عنوان محصولاتش، این نام تجاری را از Cisco خریداری نمود!

رابط کاربری این سیستم عامل همانند رقیب قدرتمندش یعنی اندروید مبتنی بر حرکات لمسی طراحی شده است و از حرکاتی نظیر Swipe (حرکت کشیدن انگشت روی صفحه)، Tap (ضربه زدن)، Pinch (نیشگون گرفتن)، Reverse Pinch (نیشگون معکوس) و … پشتیبانی می‌کند. هرچند در حال حاضر این سیستم عامل نتوانسته است اکثریت سهم بازار را در دست بگیرد اما دستگاه‌های مجهز به آن با اقبال خوبی از سوی کاربران روبرو بوده و پس از دستگاه‌های اندرویدی، مقام دوم را از نظر تعداد فروش در میان سیستم‌عامل‌های همراه در اختیار دارد.

آی اُ اس از نسخه 4 به بعد از قابلیت چندوظیفگی (Multitasking) به صورت گسترده‌تری پشتیبانی می‌کند. دستیار شخصی هوشمند مورد استفاده در iOS سیری (Siri) نام دارد که امکان اجرای فرامین صوتی مورد نیاز توسط کاربر را فراهم می‌کند.

در این سیستم عامل نیز همانند اندروید، محدودیت‌هایی از سوی شرکت اپل درنظر گرفته شده است. برای عبور از سد این محدودیت‌ها (نظیر نصب تم یا نصب اپلیکیشن‌ها بدون استفاده از اپ استور اپل و …) و یا دسترسی ریشه‌ای به سیستم فایل، کاربران می‌توانند سیستم عامل دستگاه خود را اصطلاحا Jailbreak کنند.

نمایی از صفحه‌ی آغازین iOS
نمایی از صفحه‌ی آغازین(Home Screen) سیستم عامل  آی اُ اس

اندروید Android

اندروید یا Android چیست؟

اندروید (Android) عنوان سیستم عاملی موبایلی مبتنی بر هسته لینوکس است که توسط شرکت گوگل توسعه داده شده است. این سیستم عامل که در ابتدا توسط شرکتی به نام Android Inc ساخته شد در سال 2005 توسط گوگل خریداری شد و از آن پس تاکنون، گوگل به عنوان توسعه دهنده‌ اصلی این سیستم عامل شناخته می‌شود.

نخستین دستگاه اندرویدی در سپتامبر سال 2008 میلادی عرضه شد. جالب است بدانید واژه Android دارای ریشه‌ای یونانی است (andros یا مرد) و به معنای رباتی با ظاهر مشابه انسان می‌باشد. لوگوی اندروید نیز همان طور که در تصویر زیر مشاهده می‌کنید برگرفته از همین مفهوم و به صورت یک ربات سبز رنگ است.

لوگوی اندروید Android Logo
لوگوی سیستم عامل اندروید یک ربات سبز رنگ است!

اندروید اساسا برای دستگاه‌های همراه دارای صفحه نمایش لمسی مانند گوشی‌های هوشمند و رایانه‌های لوحی (تبلت‌ها) طراحی شده است. واسط کاربری این سیستم عامل مبتنی بر تعاملات مستقیم بوده و از حرکات لمسی متداول نظیر Swipe (حرکت کشیدن انگشت روی صفحه)، Tap (ضربه زدن)، Pinch (نیشگون گرفتن) و Reverse Pinch (نیشگون معکوس) برای تعامل با آبجکت‌های روی صفحه پشتیبانی می‌کند. البته نمونه‌های مخصوصی از این سیستم عامل برای ساعت های مچی، تلویزیون‌ها، خودروها، رایانه‌ ها و … نیز طراحی شده است.

این سیستم عامل، منبع باز می‌باشد و هر فرد یا تولیدکننده‌ای می‌تواند آن را متناسب با تمایل و نیازهای خود یا مشتریانش تغییر داده و سفارشی سازی نماید. البته معمولا مجموعه‌ای از اپلیکیشن های اختصاصی توسعه یافته توسط گوگل نیز به صورت از پیش نصب شده روی اغلب دستگاه های اندرویدی وجود دارد. از جمله این اپلیکیشن ها می‌توان به مرورگر وب گوگل کروم، Gmail و فروشگاه اپلیکیشن گوگل پلی (Google Play) اشاره کرد.

با وجود اینکه دستگاه های همراه مجهز به این سیستم عامل در مقایسه با دستگاه های همراه مبتنی بر iOS معمولا به دلیل تعدد توسعه دهندگان، به ندرت یا با سرعت کمتری بروزرسانی های سیستم عاملی را دریافت می‌کنند اما این سیستم عامل همچنان مطابق گزارش‌ها سهم عمده‌ای از بازار دستگاه های همراه را به خود اختصاص داده است.

اپلیکیشن های اندرویدی

اپلیکیشن های قابل استفاده در سیستم عامل اندروید (که به اختصار اپ یا App نامیده می‌شوند) کاربردهای مختلفی را به این سیستم عامل اضافه می‌کنند. برای استفاده از اپلیکیشن های متنوعی که برای اندروید توسعه داده شده است کافی است کاربر از طریق فروشگاه های اپلیکیشن نرم افزاری (نظیر گوگل پلی یا فروشگاه‌های شخص ثالث)، اپلیکیشن مورد نظر را جستجو و روی دستگاه خود نصب نماید و یا فایل APK (کوتاه شده عبارت Android Application Package) اپلیکیشن را از طریق وبسایت‌ها یا با روش‌های دیگری (نظیر بلوتوث یا انتقال از رایانه به حافظه دستگاه اندرویدی) دریافت و نصب کند. برخی از این اپلیکیشن‌ها به طور کاملا رایگان عرضه می‌شوند و برخی دیگر نیازمند پرداخت وجه به هنگام نصب یا دارای امکان پرداخت درون برنامه ای جهت استفاده از قابلیت‌های بیشتر اپلیکیشن می‌باشند.

برای توسعه این اپلیکیشن ها از کیت توسعه نرم افزاری اندروید (موسوم به Android SDK) و غالبا زبان برنامه نویسی جاوا استفاده می‌شود. در حال حاضر توسعه دهندگان می‌توانند از محیط یکپارچه توسعه رسمی گوگل یعنی اندروید استادیو (Android Studio) برای این منظور استفاده کنند.

اندروید Android
نمایی از صفحه خانه در سیستم عامل اندروید