بایگانی برچسب‌ها : برنامه نویسی

نوع داده Data Type

نوع داده یا Data Type چیست؟

نوع داده (Data Type) در برنامه‌نویسی، یک دسته‌بندی برای داده‌هاست که به کامپایلر یا مفسر اعلام می‌کند داده موردنظر به چه شکلی مورد استفاده قرار خواهد گرفت. در واقع این دسته‌بندی مشخص‌کننده‌ی گونه داده‌ها از قبیل اعداد صحیح (Integer)، اعداد ممیز شناور (Floating Point)، بولی (Boolean)، کاراکترها (Character)، رشته‌ها (String) و … است و برای هریک مقادیر ممکن، اعمالی که روی مقادیر داده‌های آن قابل انجام است و حتی نحوه‌ی نگه‌داری مقادیر آن نوع را معین می‌کند.

در زبان‌های برنامه‌نویسی، هنگام تعریف هر متغیر (Variable) می‌توان نوع داده‌ی آن را نیز مشخص نمود. انواع داده‌ای که پیشتر به تعدادی از آن‌ها اشاره شد از رایج‌ترین انواع داده‌ای هستند که در اغلب زبان‌ها با عناوین مختلف و البته شبیه به یکدیگر شناخته شده هستند. هر داده بسته به نوع خود و بازه‌ی مقادیر قابل استفاده، فضای متفاوتی را روی حافظه اشغال می‌کند. بنابراین یکی از وظایف برنامه نویس، تشخیص مناسب نوع داده‌ای است که باید برای یک متغیر تعریف کند تا ضمن عملکرد صحیح برنامه، بیش از اندازه‌ی مورد نیاز فضا اشغال نکند. به عنوان مثال، نوع int در زبان برنامه نویسی جاوا (Java)، بیانگر اعداد صحیح 32 بیتی با بازه‌ی منفی 2,147,483,648 تا مثبت 2,147,483,647 است و اعمال قابل انجام روی مقادیر متغیرهای تعریف شده از این نوع داده شامل جمع، تفریق، ضرب و … می‌باشد.

افزون بر نوع داده‌های از پیش تعریف شده، اغلب زبان‌های برنامه نویسی امکان ایجاد نوع داده‌های بیشتر توسط برنامه نویسان را نیز مهیا کرده‌اند.

در کنار نوع داده‌های اصلی (از قبیل اعداد صحیح، ممیز شناور و بولی)، برخی از انواع داده‌ها از ترکیب انواع اصلی به وجود می‌آیند. آرایه‌ها و مجموعه‌ها از انواع ترکیبی به شمار می‌روند. از جمله دیتا تایپ‌های رایج دیگری که در بسیاری از زبان‌های برنامه نویسی قابل استفاده و ایجاد می‌باشد می‌توان به نوع داده‌های شمارشی (Enumerated) اشاره نمود. مقادیری نظیر سِمَت شغلی که می‌تواند تنها مقادیر مشخصی از قبیل مدیریت، معاونت، کارمند و … را داشته باشد معمولا از همین نوع هستند. ارجاعات (اشاره‌گرها) نیز نوع داده دیگری هستند که مقدار آن در واقع یک آدرس است و این آدرس به مقدار دیگری اشاره می‌کند که در مکانی روی حافظه قرار دارد.

پیوندهای پیشنهادی تک دیک

لینک واژه در ویکیپدیا

برنامه نویسی شئ گرا Object-Oriented Programming

برنامه نویسی شئ گرا یا Object-Oriented Programming چیست؟

برنامه نویسی شئ گرا (Object-Oriented Programming) یا به اختصار OOP، یک مدل برنامه‌نویسی بر پایه‌ی مفهوم اشیاء (Object ها) می‌باشد. در مدل رایج این مفهوم، متغیرها و عملیات مرتبط با یک موضوع مشخص با کمک مفهوم کلاس‌ها به صورت کپسوله، در کنار یکدیگر و در قالب یک بسته‌بندی قرار می‌گیرد.

در برنامه‌نویسی شئ گرای مبتنی بر کلاس، هر شئ نمونه‌ای است از یک کلاس و داده‌های مربوط به هر شئ، ممکن است وابسته به خود آن شئ باشد (متغیرهای نمونه) یا برای تمامی اشیاء از همان نوع، ثابت و یکسان باشد (متغیرهای کلاس). از این متغیرها در برنامه‌نویسی شئ گرا تحت عنوان فیلد (field)، ویژگی یا خصوصیت (Attribute/Property) یاد می‌شود. رویه‌هایی که رفتار یا عملیات مرتبط با اشیاء را پیاده‌سازی می‌کنند معمولا متد (method) نامیده می‌شوند و همانند متغیرها به دو دسته‌ی متدهای نمونه و متدهای کلاس دسته‌بندی می‌شوند.

اشیا می‌توانند در دنیای واقعی معادل یک شئ حقیقی باشند و یا اینکه کاملا انتزاعی باشند. برای مثال، در یک نرم افزار ترسیم اشکال می‌توان دایره‌ها و مستطیل‌هایی که روی صفحه رسم می‌شوند را در قالب یک شئ به شمار آورد. در یک نرم افزار حسابداری نیز هر کارمند در شرکت یک شئ به شمار می‌رود. اگر تصور کنیم به عنوان مثال، هر کارمند نمونه‌ای از کلاسی با نام Employee باشد این کلاس می‌تواند دارای متغیرهایی برای نگه‌داری نام و نام خانوادگی کارمند، جنسیت، شماره حساب و … باشد. عملیات مرتبط با این اشیاء از جمله واریز حقوق به حساب کارمند نیز از متدهای این کلاس به شمار می‌رود.

در سایه‌ی برنامه‌نویسی شئ گرا می‌توان مفاهیمی چون وراثت و چندریختی را نیز تعریف نمود. اکثر زبان‌های برنامه نویسی امروزی نظیر C#، Visual Basic، PHP، C++، Java و … از شئ گرایی پشتیبانی می‌کنند. از مزایای استفاده از این مدل برنامه‌نویسی می‌توان به قابلیت استفاده‌ی مجدد، عیب‌یابی و نگه‌داری ساده‌تر، توسعه‌پذیری و کارایی بالاتر اشاره کرد.

زبان برنامه نویسی سی پلاس پلاس C++ Programming Language

زبان برنامه‌نویسی سی پلاس پلاس (C++) چیست؟

سی پلاس پلاس (C++) یکی از زبان‌های برنامه‌نویسی پرکاربرد، همه منظوره و شیء گرا است که علاوه بر دارا بودن ویژگی‌های عمومی برنامه‌نویسی، امکان دستکاری سطح پایین حافظه را نیز فراهم می‌آورد. از همین رو سی پلاس پلاس را یک زبان سطح میانه (یا ترکیبی) می‌دانند چرا که برخی از ویژگی‌های زبان‌های سطح پایین و زبان‌های سطح بالا را به طور همزمان در خود جای داده است.

منشأ تولد این زبان برنامه نویسی به اواخر دهه 70 میلادی بازمی‌گردد. Bjarne Stroustrup در سال 1979 کار روی پروژه‌ای به نام C with Classes (سی همراه با کلاس‌ها) را به عنوان توسعه‌ای از زبان برنامه نویسی C آغاز کرد که چهار سال پس از آن نامش به سی پلاس پلاس تغییر داده شد و به طور رسمی در سال 1985 منتشر شد. استفاده از این نام به دلیل هم‌خوانی ارتباطش با زبان برنامه نویسی C است. هم‌چنین عملگر افزایش (یا Increment) به کار رفته در نام این زبان (که در بسیاری از زبان‌های برنامه‌نویسی با نماد ++ شناخته می‌شود) نیز تأکیدی بر پیشرفت C++ نسبت به زبان C می‌باشد.

ویژگی‌ها و کاربردهای C++

سی پلاس پلاس یک زبان کامپایلی است که همانند سی پیاده‌سازی‌های گوناگونی از آن برای پلتفرم‌ها و سیستم‌عامل‌های مختلف فراهم شده است. گفتنی است ساختار اصلی این زبان از زبان سی الهام گرفته شده است و بسیاری از زبان‌های مدرن امروزی نظیر سی شارپ و جاوا تحت تأثیر سی و فرزند خوش‌نامش سی پلاس پلاس شکل گرفته‌اند.

ویژگی‌هایی چون شئ گرایی، وراثت، چندریختی، سربارگذاری عملگرها، مدیریت استثنائات و … از جمله ویژگی‌هایی است که علاوه بر قابلیت‌های به ارث برده شده از زبان سی در سی پلاس پلاس به چشم می‌خورد.

امروزه زبان سی پلاس پلاس همانند سی با اهداف متمایل به برنامه نویسی سیستمی و جاسازی شده (Embedded)، مورد استفاده‌ی فراوان توسعه‌دهندگان قرار می‌گیرد. به علاوه، کارایی و همچنین انعطاف‌پذیری بالای این زبان برنامه نویسی آن را به گزینه‌ی بسیار مناسبی برای توسعه‌ی اپلیکیشن‌های دسکتاپ و همچنین مواردی که به کارایی و عملکرد بالایی نیاز دارند تبدیل کرده است.

برنامه‌ی Hello World به زبان C++:

#include <iostream>
int main()
{
    std::cout << "Hello, world!\n";
}

بیسیک BASIC

بیسیک یا BASIC چیست؟

بیسیک (BASIC) که مخفف عبارت Beginner’s All-purpose Symbolic Instruction Code می‌باشد از جمله زبان‌های برنامه نویسی سطح بالاست که در آن روی آسانی استفاده تأکید شده است.

نسخه‌ی اصلی زبان بیسیک در سال 1964 توسط John G. Kemeny و Thomas E. Kurtz در کالج دارتموث طراحی شد. هدف آن‌ها از توسعه‌ی این زبان برنامه نویسی تسهیل استفاده از رایانه برای دانشجویانی بود که در رشته‌های مختلف تحصیل می‌کردند.

از کاربردی‌ترین کلمات کلیدی که در زبان BASIC یافت می‌شده می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:

  • LET: تخصیص مقدار به متغیر
  • IF … THEN … ELSE: مقایسه و تصمیم‌گیری
  • FOR … NEXT: حلقه تکرار به تعداد مشخص
  • WHILE … WEND: حلقه تکرار تا زمان صحت شرط
  • GOTO: پرش به یک خط یا برچسب
  • PRINT: نمایش پیام روی صفحه
  • INPUT: گرفتن مقدار یک متغیر از کاربر
  • REM: نوشتن کامنت و توضیحات

جالب است بدانید در دنیایی که بسیاری از زبان‌های برنامه نویسی در آن به دست فراموشی سپرده شده‌اند همچنان می‌توان ردپای BASIC را در یکی از محبوب‌ترین زبان‌های برنامه نویسی مدرن به نام ویژوال بیسیک (Visual Basic) مشاهده نمود به طوری که با وجود ظهور زبان‌های جدیدی همچون سی شارپ هنوز هم فرزندان این خانواده طرفداران زیادی را به خود اختصاص داده‌اند.

بیسیک
نمایی از MSX BASIC 3

برنامه ی Hello World به زبان BASIC:

PRINT "Hello, World!"
END