Category Archives: سخت‌افزار

اچ دی ام آی High Definition Multimedia Interface – HDMI

اچ دی ام آی یا HDMI چیست؟

HDMI یا رابط چندرسانه‌ای با وضوح بالا (High Definition Multimedia Interface) نام یک رابط صوتی / ویدیویی است که برای انتقال داده‌های دیجیتال صوتی و تصویری از یک منبع (نظیر Set-top box یا DVD Player) به یک نمایشگر، تلویزیون دیجیتال و … استفاده می‌شود.

اچ دی ام آی در سال 2002 توسط مجموعه‌ای از شرکت‌ها از جمله هیتاچی، فیلیپس، سونی و توشیبا طراحی شد. تاکنون انواع مختلفی از این رابط عرضه شده است که دارای اندازه‌ها و نرخ انتقال متفاوتی هستند. گفتنی است نوع A و C (مینی) و D (میکرو) دارای 19 پین و نوع B دارای 29 پین می‌باشد.

امکان انتقال صوت و ویدیو با وضوح بالا از طریق این رابط باعث محبوبیت بالای آن شده است به طوری که در اکثر دستگاه‌های مدرن امروزی نظیر رایانه‌های شخصی، پلیرهای DVD و Blu-ray، دوربین‌های دیجیتال، تبلت‌ها و حتی گوشی‌های هوشمند از آن پشتیبانی می‌شود.

HDMI 2.0 دارای حداکثر نرخ انتقال 18 گیگابیت بر ثانیه می‌باشد و امکان انتقال ویدیو با رزولوشن UHD و نرخ 60 فریم بر ثانیه را مهیا می‌کند.

اچ دی ام آی HDMI
یک کابل HDMI نوع A

فلاپی دیسک Floppy Disk

فلاپی دیسک یا Floppy Disk چیست؟

فلاپی دیسک (Floppy Disk) یا دیسکت نوعی فضای ذخیره سازی است که از یک دیسک مغناطیسی بسیار نازک تشکیل شده است. این دیسک دایره‌ای شکل برای حفاظت بیشتر در داخل یک پوشش پلاستیکی مستحکم قرار می‌گیرد.

در دهه ی 1970 تا ابتدای قرن 21، دیسکت‌ها تقریبا رایج‌ترین ابزارهای ذخیره سازی برای انتقال فایل‌ها به شمار می‌رفتند اما امروزه کمتر رایانه‌ای را می‌توان یافت که مجهز به درایو فلاپی دیسک (دستگاهی برای خواندن محتوای دیسکت‌ها) باشد. با اینحال همچنان از تصویر Floppy Disk به عنوان آیکون ذخیره سازی در نوار ابزار اکثر نرم افزارها استفاده می‌شود که این مسأله نشان دهنده‌ی میزان اهمیت این نوع حافظه‌ی ذخیره سازی در تاریخچه‌ی رایانه‌ها می‌باشد.

Floppy Disk ها دارای اندازه‌ها و ظرفیت‌های متفاوتی هستند. اولین نمونه‌ی آن‌ها که در دهه‌ی 1960 تولید شده دارای قطر 8 اینچ بوده است. اما رایج‌ترین و مشهورترین نوع فلاپی دیسک، نوع دوطرفه‌ی 3.5 اینچی HD (High Density) است که دارای ظرفیت 1.44 مگابایت بوده و در سال 1986 تولید آن آغاز شده است. جالب است بدانید انواع دیگری از فلاپی دیسک‌ها نظیر سوپردیسک و فلاپی دیسک‌های با ظرفیت بالا (HiFD – High capacity Floppy Disk) قادر به نگه‌داری داده‌ها تا حجم حدود 200 مگابایت بوده‌اند.

در سال‌های اخیر با رشد فناوری‌های ذخیره‌سازی، فلش مموری‌ها، دیسک‌های نوری، هارد دیسک‌های اکسترنال و … با ظرفیت‌هایی به مراتب بالاتر جایگزین دیسکت‌ها شده‌اند و در عین حال پایداری محتویات ذخیره شده را افزایش داده‌اند.

فلاپی دیسک
Floppy Disk نوع HD با قطر 3.5 اینچ

پیوندهای پیشنهادی تک دیک

لینک واژه در ویکیپدیا

ناتوان افزار Crippleware

ناتوان افزار یا Crippleware چیست؟

Crippleware به نرم افزارهایی گفته می‌شود که در آن ویژگی‌های ساده‌ی نرم افزار به صورت رایگان در اختیار کاربر قرار می‌گیرد اما قابلیت‌های اصلی و مهم نرم افزار تنها پس از خرید فعال می‌شود.

به عنوان مثال ممکن است یک نرم افزار طراحی و ویرایش تصویر که به صورت کریپل‌ور عرضه شده است امکان ذخیره یا چاپ تصاویر را نداشته باشد و یا روی خروجی، نام و لوگوی نرم افزار را به صورت واترمارک ثبت نماید.

هرچند Crippleware نیز همانند Trialware امکان تست نرم افزار پیش از خرید را مهیا می‌کند اما تست تمام قابلیت‌ها در این استراتژی امکان پذیر نیست.

از این اصطلاح در حوزه‌ی سخت افزار نیز استفاده می‌شود. این نوع سخت افزارها با قابلیت‌های کمتر و قیمت ارزان‌تر در اختیار مشتری قرار می‌گیرد اما برای بهره‌گیری از تمام قابلیت‌های دستگاه لازم است نسخه‌ی گرانتر خریداری شود.

پیوندهای پیشنهادی تک دیک

لینک واژه در ویکیپدیا

نسبت تصویر نمایشگر Display Aspect Ratio

نسبت تصویر نمایشگر یا Display Aspect Ratio چیست؟

نسبت تصویر یک نمایشگر (Display Aspect Ratio)، اصطلاحی است که برای بیان نسبت عرض به ارتفاع نمایشگرها به کار می‌رود. معمولا برای بیان این نسبت از عددی کسری به شکل a:b استفاده می‌شود. به عنوان مثال صفحه نمایشی با رزولوشن 1280×720 یا 1920×1080 دارای نسبت تصویر 16:9 می‌باشد.

از رایج‌ترین نسبت‌های تصویری برای نمایشگرها می‌توان به 4:3، 5:4، 16:10 و 16:9 اشاره نمود. اکثر صفحه نمایش‌های قدیمی دارای نسبت عرض به ارتفاع 4:3 می‌باشند، اما اکثر نمایشگرهای امروزی که واید اسکرین (Widescreen) نامیده می‌شوند معمولا دارای نسبت‌های 16:10 و یا 16:9 هستند. این نمایشگرها با فراهم کردن پهنای بیشتر برای کاربردهایی نظیر تماشای ویدیوهای عریض، بازی‌های رایانه‌ای و هم‌چنین طراحی‌های گرافیکی و برنامه‌نویسی (که نیازمند محیطی عریض‌تر برای نمایش ابزارها و پنجره‌های مختلف در کنار بخش طراحی هستند) از کارایی بالاتری برخوردار هستند.

نسبت تصویر Aspect Ratio
نسبت‌های تصویری رایج در نمایشگرها

پیوندهای پیشنهادی تک دیک

لینک واژه در ویکیپدیا

ساعت هوشمند Smartwatch

ساعت هوشمند یا Smartwatch چیست؟

ساعت هوشمند (Smartwatch) نوعی ساعت مچی است که علاوه بر نمایش زمان، برخی از قابلیت‌های پیشرفته‌ی یک رایانه را نیز دارا می‌باشد. از اینرو ساعت‌های هوشمند در دسته‌ی رایانه‌های پوشیدنی (Wearable Computers) قرار می‌گیرند.

امکانات ساعت‌های هوشمند

ساعت‌های هوشمند امروزی بسته به نوع کاربرد از امکانات مختلفی پشتیبانی می‌کنند. بسیاری از آن‌ها مجهز به یک صفحه نمایش لمسی هستند که امکان ارتباط کاربر با ساعت را تسهیل می‌کند. برخی از آن‌ها نیز با بهره‌گیری از سیستم عامل‌های موبایلی امکان نصب اپلیکیشن‌های مخصوصی را برای کاربر فراهم می‌کنند.

محاسبه، نمایش وضعیت آب و هوا، یادداشت برداری، ایجاد لیست کارهای انجام نشده، اجرای بازی‌های ساده، پخش صوت و ویدیو و … از جمله قابلیت‌هایی است که در بسیاری اسمارت واچ‌های مدرن مشاهده می‌شود. ساعت‌های مجهز به گیرنده GPS با کمک اپلیکیشن‌های نمایش نقشه، امکان مسیریابی را در اختیار کاربر قرار می‌دهند. برخی دیگر که به ساعت‌های هوشمند ورزشی یا تناسب اندام موسوم هستند دارای قابلیت پیگیری فعالیت بوده و می‌توانند تعداد گام، سرعت دویدن یا راه رفتن، میزان ضربان قلب و … را اندازه‌گیری کنند. امکان برقراری ارتباط بلوتوثی با گوشی هوشمند کاربر نیز در برخی Smartwatchها پیش‌بینی شده است و به این ترتیب ارتباط تلفنی، ارسال پیام‌های متنی پیش‌فرض و مشاهده‌ی اعلان‌های گوشی روی صفحه نمایش ساعت نیز فراهم می‌شود.

نمایشگر کوچک ساعت‌های هوشمند در کنار مزایایی که برای کاربر به همراه دارد امکان انجام کارهای روزمره‌ای که با گوشی‌های هوشمند و تبلت‌ها به آسانی امکان‌پذیر است را با محدودیت روبرو می‌کند. به عنوان مثال تایپ متن، مرور وب و مطالعه‌ی متون طولانی روی این گجت‌ها تقریبا غیرممکن است.

ساعت هوشمند
نمونه‌هایی از ساعت‌های هوشمند اپل واچ (Apple Watch)

پیوندهای پیشنهادی تک دیک

لینک واژه در ویکیپدیا

درایو حالت جامد Solid State Drive – SSD

درایو حالت جامد یا Solid State Drive چیست؟

درایو حالت جامد (SSD) یک ابزار ذخیره سازی دیجیتال است که برخلاف هارد دیسک (HDD) به جای استفاده از اجزای متحرک و دیسک‌های دایره‌ای شکل از مدارات مجتمع برای نگه‌داری و بازیابی داده‌ها استفاده می‌کند.

SSD نیز همانند دیسک سخت از نوع حافظه‌های غیرفرار می‌باشد و به عنوان حافظه‌ی ثانویه در سیستم‌های رایانه‌ای مورد استفاده قرار می‌گیرد. گفتنی است در اکثر SSD های امروزی از حافظه‌های فلش NAND استفاده می‌شود.

تفاوت میان هارد دیسک (HDD) و درایو حالت جامد (SSD)

ساختار غیرمکانیکی درایو حالت جامد در مقایسه با دیسک سخت سبب شده است SSD از سرعت انتقال بیشتر، قابلیت اعتماد بالاتر، تأخیر کمتر، وزن کمتر و مقاومت بالاتر در برابر ضربه برخوردار باشد. به علاوه SSD سر و صدای کمتری تولید کرده و میزان مصرف برق آن پایین‌تر می‌باشد.

از نظر قیمتی، دیسک‌های سخت ارزان‌تر هستند. با وجود اینکه قیمت SSD ها نیز از زمان پیدایش تاکنون با کاهش فراوانی همراه بوده است اما هم‌چنان برای بسیاری از کاربردهای شخصی توجیه مالی کافی ندارند. به همین دلیل استفاده از SSD اغلب در مواردی که دسترسی سریع به داده‌ها از اهمیت بالایی برخوردار است مرسوم شده است و هارد دیسک‌ها (با توجه به ظرفیت بالاتر در کنار قیمت پایین‌تر) با اختلاف نسبتا بالایی در مصارف عمومی و شخصی، صدرنشین هستند.

نمای داخلی یک دیسک حالت جامد SSD
نمای داخلی یک دیسک حالت جامد SSD

پیوندهای پیشنهادی تک دیک

لینک واژه در ویکیپدیا

هارد دیسک Hard Disk

هارد دیسک (دیسک سخت) یا Hard Disk چیست؟

هارد دیسک (Hard Disk Drive یا HDD) یا دیسک سخت نوعی ابزار ذخیره سازی است که به منظور ذخیره و بازیابی داده‌های دیجیتال مورد استفاده قرار می‌گیرد. دیسک سخت از نوع حافظه‌های غیرفرار می‌باشد و داده‌های ذخیره شده روی آن پس از خاموشی دستگاه و قطع برق از بین نمی‌رود.

در این نوع حافظه، داده‌ها روی صفحاتی دوار با پوشش مغناطیسی ذخیره می‌شوند. برای خواندن و نوشتن داده‌ها روی این صفحات از هدهای خواندن و نوشتن استفاده می‌شود. دسترسی به داده‌های دیسک سخت به صورت تصادفی امکان پذیر است، به عبارت بهتر لازم نیست برای خواندن یا نوشتن داده‌ها در یک محل معین به صورت دنباله‌وار از بلاک‌های داده‌ای پیش از آن عبور کنیم.

از دهه‌ی 1950 میلادی تاکنون دیسک‌های سخت توانسته‌اند جایگاه مناسبی را به عنوان حافظه‌های ثانویه در اکثر رایانه‌های شخصی به خود اختصاص دهند. شرکت‌های متعددی در بهبود عملکرد و افزایش ظرفیت این نوع از حافظه‌ها تلاش کرده‌اند. در این میان Seagate و Toshiba از مهم‌ترین تولیدکنندگان دیسک‌های سخت امروزی به شمار می‌روند.

لازم به ذکر است بخشی از ظرفیت هارد دیسک‌ها توسط سیستم فایل و سیستم عامل مورد استفاده قرار می‌گیرد بنابراین آنچه برای کاربر قابل استفاده است معمولا مقدار اندکی از ظرفیت اسمی هارد دیسک کمتر است.

از نظر اندازه‌ی فیزیکی، معمولا هارد دیسک‌های 3.5 اینچی برای رایانه‌های رومیزی (دسکتاپ) و دیسک‌های سخت 2.5 اینچی برای لپ‌تاپ‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد. به منظور اتصال دیسک‌های سخت به رایانه از کابل‌های رابط PATA یا SATA استفاده می‌شود. البته هارددیسک‌های خارجی (اکسترنال) از کابل USB به عنوان رابط بهره می‌برند.

نوع دیگری از حافظه‌های ثانویه که برای ذخیره‌سازی داده‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد با عنوان درایو حالت جامد (SSD) شناخته می‌شود. با وجود اینکه SSD نسبت به HDD از عملکرد و سرعت بالاتری برخوردار است با اینحال به دلیل قیمت بالا نتوانسته است جایگزین مناسبی برای دیسک سخت در مصارف عمومی باشد.

نمایی از فضای داخل یک هارد دیسک Hard Disk
نمایی از فضای داخل یک Hard Disk

پیوندهای پیشنهادی تک دیک

لینک واژه در ویکیپدیا

رزولوشن صفحه نمایش Display Resolution

رزولوشن صفحه نمایش یا Display Resolution چیست؟

رزولوشن صفحه نمایش بیانگر تعداد پیکسل‌های مجزای قابل نمایش در هر بُعد از صفحه نمایش می‌باشد. در برخی نمایشگرها نظیر LCD، این اصطلاح برای بیان تعداد پیکسل فیزیکی سازنده‌ی نمایشگر در هر ستون و ردیف آن نیز به کار می‌رود.

مقدار Resolution توسط دو عدد صحیح با واحدهای پیکسل و به فرم عرض در ارتفاع (Width x Height) بیان می‌شود. به عنوان مثال، رزولوشن 1280 x 800 بیانگر عرض 1280 و ارتفاع 800 پیکسل است. نسبت عرض به ارتفاع را نیز Aspect Ratio (نسبت تصویر) می‌نامند که در مثال فوق برابر با 16:10 می‌باشد.

رزولوشن‌های استاندارد متنوعی برای صفحه نمایش رایانه‌ها، دستگاه‌های همراه و تلویزیون‌ها وجود دارد. به عنوان مثال HDTV (1920 × 1080) یکی از استانداردهای متداول کنونی برای Resolution تلویزیون‌های دیجیتال است.

پیوندهای پیشنهادی تک دیک

لینک واژه در ویکیپدیا

دی وی دی Digital Versatile Disc – DVD

دی وی دی یا DVD چیست؟

دی وی دی (DVD) نوعی دیسک نوری است که برای نگه داری انواع داده های دیجیتال و فایل های ویدیویی به کار می‌رود. DVD از حروف ابتدایی عبارت Digital Versatile Disc (به معنای دیسک همه منظوره دیجیتال) گرفته شده است.

این نوع دیسک نوری در سال 1995 توسط شرکت‌های فیلیپس (Philips) و سونی (Sony) طراحی و تولید شد. دی وی دی با هدف نگهداری ویدیوهای دیجیتال با کیفیت بالاتر ساخته شد و در ابتدا به عنوان مخففی برای عبارت Digital Video Disc (به معنای دیسک ویدیویی دیجیتال) معرفی شد. اما به مرور و با فراگیر شدن کاربردهای دیگر، واژه Versatile (به معنای همه منظوره) جایگزین واژه Video شد. امروزه از این فضای ذخیره سازی برای نگه داری هر نوع داده دیجیتال از فایل نرم افزارها و اسناد گرفته تا بازی‌ها، موسیقی و فیلم‌های ویدیویی استفاده می‌شود.

انواع DVD، ظرفیت و سایر خصوصیات آن‌ها

DVD در مقایسه با CD از ظرفیت و سرعت بالاتری برخوردار است. تاکنون انواع مختلفی از دی وی دی نظیر DVD-ROM (فقط خواندنی – از پیش نوشته شده و غیرقابل نوشتن یا پاک کردن توسط کاربر)، DVD-R (با قابلیت یک بار نوشتن توسط کاربر)، DVD-RW و DVD-RAM (با قابلیت نوشتن و پاک کردن چندباره توسط کاربر) وارد بازار شده است.

دی وی دی های استاندارد همانند CD و Blu-ray های معمولی، دارای قطر 12 سانتی‌متر و مینی دی وی دی (MiniDVD) ها نیز دارای قطر 8 سانتی‌متر می‌باشند. نسخه‌ی یک طرفه و تک لایه‌ی DVD استاندارد (DVD-5) دارای ظرفیت حدودی 4.7 گیگابایت و نسخه یک طرفه دو لایه آن (DVD-9) نیز قادر به نگه داری 8.5 گیگابایت داده هستند. در مقابل نسخه‌ی یک طرفه و تک لایه MiniDVD (یا DVD-1) دارای ظرفیت حدودا 1.5 گیگابایت و نسخه یک طرفه دو لایه آن (یا DVD-2) نیز قادر به نگه داری 2.6 گیگابایت داده هستند.

در DVD ها از لیزر 650 نانومتری (به رنگ قرمز) برای خواندن و نوشتن استفاده می‌شود که این طول موجه کوتاهتر در مقایسه با لیزر 780 نانومتری به کار رفته در CD ها امکان تمرکز لیزر روی نقاط کوچکتر و در نتیجه ذخیره‌ی داده‌های بیشتر روی رسانه‌ای با همان سطح را فراهم می‌آورد.

سرعت خواندن و نوشتن پایه (1x) برای DVD ها (سرعت اولین درایوهای DVD) برابر با 1385 kB/s (حدود 1.4 MB/s) می‌باشد. این در حالیست که نرخ پایه برای CD ها تنها 153.6 kB/s (یعنی چیزی حدود یک نهم نرخ پایه DVD) است.

دستگاه‌هایی که امکان خواندن این نوع دیسک‌ها را روی یک رایانه فراهم می‌آورند به DVD Drive موسوم هستند. البته DVD Player ها نیز بدون نیاز به رایانه قادر به پخش DVD های صوتی و ویدیویی هستند. اغلب این دستگاه‌ها قادر به خواندن و پخش CD نیز می‌باشند. دستگاه‌هایی که علاوه بر خواندن، امکان نوشتن روی این رسانه را برای کاربر فراهم می‌آورند DVD Recorder یا DVD Writer نامیده می‌شوند.

دی وی دی DVD
نمای پشتی یک DVD

پیوندهای پیشنهادی تک دیک

لینک واژه در ویکیپدیا

رایانه شخصی Personal Computer – PC

رایانه شخصی یا Personal Computer – PC چیست؟

رایانه شخصی (Personal Computer که به اختصار PC نامیده می‌شود) نوعی رایانه است که از نظر اندازه، کارایی و قیمت برای کاربری‌های شخصی مناسب می‌باشد. بازار این نوع رایانه‌ها بیش از آنکه متخصصین رایانه را مورد هدف قرار دهد روی کاربران نهایی (End Users) متمرکز می‌شود.

امروزه نمونه‌های مختلف رایانه‌های شخصی را می‌توان در گوشه و کنار خانه‌ها، ادارات و دفاتر، خیابان‌ها، فروشگاه‌ها، اتومبیل‌ها و … مشاهده نمود. این حضور فراگیر کاربردهای مختلفی از قبیل وبگردی، انجام بازی‌های ویدیویی، ارتباط با دوستان، انجام امور روزمره بانکی، آموزش، پخش محتواهای چندرسانه‌ای، مطالعه، کسب درآمد، تولید محتوا و … را برای کاربران امکان‌پذیر نموده است. حتی سازمان‌ها نیز برای بخش قابل توجهی از امور اداری خود از PC ها کمک می‌گیرند.

برخلاف گذشته، کاربران این رایانه‌ها بدون آنکه الزاما تخصصی در زمینه برنامه‌نویسی داشته باشند قادر هستند با کمک نرم‌افزارهای از پیش آماده شده نیازهای خود را تا حد زیادی به آسانی برطرف نمایند. گفتنی است بیشترین سهم بازار سیستم عامل‌های رایانه‌های شخصی مدت‌هاست که در اختیار سیستم عامل ویندوز شرکت مایکروسافت قرار دارد.

از مهم‌ترین و رایج‌ترین قطعات سخت افزاری موجود در یک PC می‌توان به منبع تغذیه، پردازنده، مادربورد، حافظه اصلی، دیسک سخت یا درایو حالت جامد، نمایشگر، صفحه کلید، ماوس، کارت گرافیک، CD/DVD Driver و … اشاره نمود. وجود پورت‌های مختلف برای اتصال وسایل جانبی به رایانه امکان گسترش کاربردهای آن را جهت چاپ، اسکن تصاویر، پخش صوت از طریق بلندگو و … فراهم آورده است.

انواع رایج رایانه‌های شخصی

بسیاری از کاربران غیرحرفه‌ای وقتی سخن از رایانه‌های شخصی به میان می‌آید ذهن‌شان به سمت رایانه‌های رومیزی (دسکتاپ یا Desktop Computer) متمایل می‌شود. این در حالی است که PC واژه‌ای کاملا فراگیر می‌باشد و تمامی رایانه‌های رومیزی، لپ تاپ‌ (Laptop)، نت بوک (Netbook)، تبلت (Tablet)، ایستگاه‌های کاری (Workstation)، رایانه‌های شخصی جیبی (Pocket PC) و … را نیز شامل می‌شود.

یک رایانه شخصی رومیزی Desktop PC
یک رایانه شخصی رومیزی (Desktop PC)