بایگانی دسته بندی ها: سخت‌افزار

نام لاک Num Lock

نام لاک یا Num Lock چیست؟

نام لاک (Num Lock) یکی از کلیدهایی است که در اکثر کیبوردهای رایانه‌ای دیده می‌شود. این کلید همانند Caps Lock از جمله کلیدهای سوئیچی به شمار می‌رود و در صورتی که روی حالت روشن (On) قرار بگیرد عملکرد بخش صفحه کلید عددی (Numeric Keypad) را روی حالت اعداد قرار می‌دهد.

برای درک بهتر عملکرد نام لاک، تصور کنید این کلید روی حالت خاموش قرار دارد. در این وضعیت با فشار دادن کلید 7 در صفحه کلید عددی، حالت Home در نظر گرفته می‌شود و اما در صورتی که این کلید روی حالت روشن قرار داشته باشد همان عدد 7 منظور می‌شود. معمولا در صفحه کلیدها از یک چراغ LED برای نمایش وضعیت فعال (روشن) یا غیرفعال (خاموش) بودن این کلید استفاده می‌شود.

محل قرارگیری این کلید معمولا در سمت چپ ردیف بالایی Numeric Keypad می‌باشد. کلیدهای موجود در این بخش متناسب با وضعیت روشن یا خاموش بودن Num Lock دارای دو عملکرد متفاوت می‌باشند. در صورتی که Num Lock روی حالت روشن قرار داشته باشد کلیدهای ارقام، رقم متناظر خود را تولید می‌کنند. اما اگر این کلید روی حالت Off باشد عملکرد کلیدهای 2 و 4 و 6 و 8 به ترتیب معادل با کلیدهای پایین، چپ، راست و بالا خواهد بود و رفتار کلیدهای 0 و 1 و 3 و 7 و 9 و نقطه (.) به ترتیب معادل کلیدهای Ins و End و PgDn و Home و PgUp و Del می‌باشد.

با توجه به اینکه روی اغلب کیبوردهای امروزی، کلیدهای مجزایی برای سایر کاربردهای صفحه کلید عددی در نظر گرفته شده است معمولا کاربران از بخش Numeric Keypad همواره برای وارد نمودن سریعتر اعداد استفاده می‌کنند. در نتیجه امروزه از کلید Num Lock کمتر استفاده می‌شود چرا که کاربران آن را یک بار روی حالت روشن قرار می‌دهند و نیازی به سوئیچ کردن مکرر آن میان حالت‌های خاموش/روشن نمی‌بینند. برخی از کاربران به دلیل عدم آشنایی با کلید Num Lock و یا عدم توجه به قرار گرفتن سهوی (یا عمدی) آن روی حالت خاموش از اینکه با فشردن کلیدهای موجود در بخش Numeric Keypad هیچ عددی در فیلدهای متنی وارد نمی‌شود تعجب می‌کنند. در چنین حالتی کافی است با فشردن Num Lock آن را به حالت روشن سوئیچ کنید.

در اکثر لپ تاپ‌ها برای فعال یا غیرفعال کردن حالت نام لاک باید از کلید Fn کمک گرفت و کلیدهای صفحه کلید عددی نیز برای صرفه‌جویی در فضا روی کلیدهای حروف تعبیه می‌شوند.

کلید Num Lock در بالا گوشه سمت چپ صفحه کلید عددی
نمایی از صفحه کلید عددی (Numeric Keypad) – کلید Num Lock در قسمت بالا گوشه سمت چپ این بخش قابل مشاهده است.

کی لاگر Keylogger

کی لاگر یا Keylogger چیست؟

کی لاگر (Keylogger) نرم افزار یا سخت افزاری است که از کلیدهای فشرده شده روی صفحه کلید کاربر گزارش تهیه می‌کند. به عبارت بهتر، جزئیات هر کلیدی که توسط کاربر فشرده می‌شود توسط کی لاگر (معمولا در یک فایل) ثبت می‌شود. این کار در برخی موارد به صورت نهانی و بدون آنکه کاربر مطلع شود انجام می‌شود. به این فرایند، Keylogging (به معنای گزارش‌گیری از کلیدها) یا Keyboard Capturing (ثبت و ضبط صفحه کلید) گفته می‌شود.

انواع کی لاگر

کی لاگرها از نظر ماهیت به دو نوع نرم افزاری و سخت افزاری تقسیم می‌شوند. هم‌چنین از نظر کاربرد و هدفی که دنبال می‌کنند ممکن است کاملا مشروع و قانونی باشند و یا در قالب یک جاسوس افزار (Spyware) جنبه غیرقانونی پیدا کنند.

کاربردهای کی لاگر

از Keylogger های نرم افزاری می‌توان برای حل مشکلات فنی مرتبط با رایانه‌ها در یک سازمان، نظارت روی عملکرد کاربران بدون اطلاع مستقیم آن‌ها و یا مطالعه رفتار کاربران با رایانه استفاده نمود. در عین حال هکرها از Keylogger برای سرقت اطلاعات مهم کاربران نظیر کلمه‌های عبور و داده‌های حساسی که در فرم‌های اینترنتی وارد می‌شود (نظیر شماره تماس، آدرس، اطلاعات کارت‌های اعتباری و …) استفاده می‌کنند. معمولا این کی لاگرها در قالب یک تروجان یا ویروس رایانه‌ای منتشر می‌شوند و جاسوسی از فرد قربانی را آغاز می‌کنند.

جالب است بدانید قابلیت‌های برخی از کی لاگرهای نرم افزاری تنها به ثبت جزئیات مربوط به کار با صفحه کلید محدود نمی‌شود. امکاناتی نظیر عکس برداری از کل صفحه و خواندن فیلدهای موجود در فرم‌های اینترنتی و نرم افزارهای کاربردی از ویژگی‌هایی است که می‌تواند به یک کی لاگر قدرت بیشتری ببخشد.

در مقابل گونه نرم افزاری، کی لاگرهای سخت افزاری بدون نیاز به نصب نرم افزار، به ثبت اطلاعات صفحه کلید می‌پردازند. به عنوان نمونه، برخی Keylogger ها در قالب یک رابط میان کابل صفحه کلید و پورت رایانه اقدام به ثبت گزارش از کلیدهای فشرده شده توسط کاربر می‌نمایند.

راه‌های مقابله با گزارش‌گیری‌های غیرقانونی

همانطور که گفته شد یکی از رایج‌ترین کاربردهای کی لاگرها بر اهداف بدخواهانه و شرورانه استوار است. برای مقابله با حملات مبتنی بر کی لاگینگ روش‌های مختلفی وجود دارد. استفاده از کیبوردهای نرم افزاری برای ورود داده‌های مهم (نظیر اطلاعات کارت‌های اعتباری) می‌تواند در مقابل Keylogger ها (به خصوص نوع سخت افزاری آن‌ها) گزینه‌ی ایمن‌تری به شمار بیاید (معمولا در فرم‌های خرید اینترنتی می‌توانید کنار فیلدهای حساس، صفحه کلیدهای عددی نرم افزاری را مشاهده کنید. در سیستم عامل ویندوز هم احتمالا با On-Screen Keyboard که صفحه کلید نرم افزاری پیش فرض این سیستم عامل است آشنا هستید.)

استفاده از نرم افزارهای آنتی کی لاگر (Anti Keylogger) می‌تواند به شما در شناسایی Keylogger ها کمک کند. برخی از آنتی ویروس‌ها و ضد جاسوس افزارها نیز می‌توانند کی لاگرها را شناسایی کنند.

به کارگیری نرم افزارهای مدیریت کلمه عبور و ابزارهای تکمیل کننده خودکار فرم‌های اینترنتی نیز می‌تواند مانع از لو رفتن اطلاعات حساس توسط کی لاگرها شود چرا که با استفاده از این نرم افزارها نیازی به وارد کردن اطلاعات حساس با استفاده از صفحه کلید وجود ندارد. علاوه بر این رمزهای عبور یکبار مصرف، استفاده از فناوری‌های مبتنی بر تشخیص گفتار و … نیز می‌تواند از راهکارهای موثر برای مقابله با Keylogger های نامشروع باشد. همچنین با توجه به اینکه این ابزارها گزارشات خود را به نحوی از طریق اینترنت برای هکر ارسال می‌کنند نظارت بر ارتباطات شبکه‌ای و تبادلات صورت گرفته توسط اپلیکیشن‌ها بر بستر شبکه نیز می‌تواند به شناسایی این جاسوس افزارها کمک کند.

یک کی لاگر (Keylogger) سخت افزاری
یک کی لاگر سخت افزاری

واحد پردازش گرافیکی Graphics Processing Unit – GPU

واحد پردازش گرافیکی یا Graphics processing unit – GPU چیست؟

واحد پردازش گرافیکی یا Graphics Processing Unit (به اختصار جی پی یو GPU)، یک مدار الکترونیکی است که به منظور پردازش و دستکاری سریع حافظه و سرعت بخشیدن به فرایند ایجاد تصاویر جهت انتقال به یک دستگاه نمایشگر به کار می‌رود.

پردازنده‌های گرافیکی تنها مختص رایانه‌های شخصی نیستند و در گوشی‌های هوشمند، دستگاه‌های خودپرداز، کنسول‌های بازی و … نیز به کار می‌روند. ساختار پیشرفته و موازی در جی‌پی‌یوهای امروزی، در مقابل پردازنده‌هایی که برای پردازش‌های عمومی طراحی شده‌اند کارایی بالاتری را در پردازش بلاک‌های بزرگ داده‌های تصویری نشان داده‌اند. افزون بر این با توجه به پیچیدگی‌های موجود در پردازش تصاویر (به خصوص در حالت سه بعدی) و ویدیوها استفاده از پردازنده‌ی گرافیکی اختصاصی بار سنگینی را از روی دوش CPU برمی‌دارد.

در رایانه‌های شخصی، معمولا واحد پردازش گرافیکی روی کارت ویدیو یا مادربورد رایانه قرار می‌گیرد. اصطلاح GPU برای اولین بار توسط شرکت Nvidia در سال 1999 با عرضه‌ی پردازنده‌ی گرافیکی GeForce 256 مورد استفاده قرار گرفت. این واحد را با عنوان واحد پردازش بصری یا Visual Processing Unit (به اختصار VPU) نیز می‌شناسند.

از بزرگترین تولیدکننده‌های واحد پردازش گرافیکی می‌توان به شرکت‌های Nvidia و ATI اشاره نمود. Qualcomm و PowerVR و ARM نیز در زمینه تولید پردازنده‌‌‌‌‌‌‌‌های گرافیکی دستگاه‌های همراه دستی بر آتش دارند. لازم به ذکر است بسیاری از GPU ها برای کاربردهای خاصی (از جمله بازی، ایستگاه‌های کاری و …) طراحی می‌شوند که از قدرت بالاتری در پردازش‌های مربوط به آن حوزه برخوردارند.

پردازنده یا واحد پردازش مرکزی Central Processing Unit – CPU

پردازنده یا Central Processing Unit – CPU چیست؟

پردازنده (Processor) یا واحد پردازش مرکزی (Central Processing Unit) که به اختصار با عنوان سی پی یو (CPU) نیز شناخته می‌شود یک مدار الکترونیکی در رایانه است که مسئولیت پردازش و انجام دستورالعمل‌های یک برنامه را برعهده دارد.

از CPU به عنوان مغز و مهم‌ترین جزء یک دستگاه رایانه‌ای نیز یاد می‌شود. با وجود اینکه فرم، طراحی و نحوه‌ی ساخت پردازنده‌ها در طول تاریخ با تغییرات زیادی همراه بوده است اما عملکرد اصلی آن‌ها تقریبا دست نخورده باقی مانده است. اجزای اصلی یک CPU عبارتند از:

  • واحد محاسبه و منطق یا Arithmetic Logic Unit (به اختصار ALU): که اعمال منطقی و حسابی را انجام می‌دهد.
  • ثبات‌های پردازنده یا CPU Registers: که عملوندهای مورد نیاز واحد محاسبه و منطق را فراهم می‌آورند و هم‌چنین حاصل اعمال آن را نگه‌داری می‌کنند.
  • واحد کنترل یا Control Unit: که اعمال پردازنده را هدایت و کنترل می‌کند. به عبارت بهتر، چگونگی واکنش واحد محاسبه و منطق، مموری و دستگاه‌های ورودی و خروجی در برابر دستورالعمل‌ها را تعیین می‌کند.

بسیاری از ریزپردازنده‌های امروزی دارای بخشی به نام واحد مدیریت حافظه (MMU) نیز هستند. اغلب رایانه‌های امروزی از پردازنده‌های چند هسته‌ای (Multi-Core Processor) استفاده می‌کنند. در این رایانه‌ها، یک یا چند CPU که به آن‌ها هسته (Core) گفته می‌شود روی یک چیپ واحد قرار می‌گیرند و امکان پردازش موازی و اجرای چندین دستور به طور همزمان را فراهم می‌کنند. البته چندنخی‌سازی (Multithreading) نیز قابلیتی رایج در پردازنده‌های ساده و هر هسته موجود در پردازنده‌های چند هسته‌ای است که امکان اجرای همزمان چندین فرایند (Process) یا نخ (Thread) را فراهم می‌آورد.

نحوه‌ی عملکرد پردازنده

دستوراتی که قرار است توسط پردازنده اجرا شوند (برنامه) روی نوعی حافظه رایانه‌ای قرار می‌گیرند. به این ترتیب روند اجرای دستورات توسط CPU نیازمند انجام سه مرحله‌ی واکشی (Fetch)، دیکد یا رمزگشایی (Decode) و اجرا (Execute) می‌باشد.

در فرایند واکشی، براساس محتوای ثبات شمارنده برنامه (Program Counter یا PC) محل دستور روی حافظه مشخص می‌شود. پس از اجرای یک دستور، با افزایش مقدار شمارنده برنامه، این روند برای دستور بعدی تکرار می‌شود. در صورتی که یک دستور جهش (Jump) اجرا شود شمارنده برنامه به آدرس دستوری که جهش به آن نقطه انجام شده است تغییر می‌یابد.

در مرحله رمزگشایی، دستور به سیگنال‌هایی تبدیل می‌شود که عملکرد سایر بخش‌های پردازنده را کنترل می‌کند. در مرحله نهایی برای اجرای دستور، براساس سیگنال‌های حاصل از مرحله دیکد بخش‌هایی از پردازنده به یکدیگر متصل می‌شوند تا هنگام وقوع پالس در کلاکِ پردازنده، عمل مورد نظر انجام شود. گفتنی است هر پردازنده (تک هسته) تنها قادر به اجرای یک دستور در هر کلاک می‌باشد. استفاده از روش‌های موازی‌سازی امکان رسیدن به این حداکثر کارایی را برای یک پردازنده فراهم می‌سازد (سیگنال کلاک با یک نرخ مشخص، فرکانس عملکردی یک پردازنده یا چیپ را تعیین می‌کند. هرچه این فرکانس بالاتر باشد و تعداد دستورات قابل انجام در یک کلاک توسط سی پی یو نیز مقدار بیشتری باشد کارایی یا سرعت آن پردازنده نیز بالاتر خواهد بود).

یک پردازنده ی ساخت شرکت اینتل
یک CPU ساخت شرکت اینتل

حافظه فقط خواندنی – رام Read-Only Memory – ROM

حافظه فقط خواندنی (رام) یا Read-Only Memory – ROM چیست؟

رام (ROM) یا حافظه فقط خواندنی (Read-Only Memory) یکی از انواع حافظه‌های ذخیره‌سازی است که در رایانه‌ها و دستگاه‌های الکترونیکی مختلف کاربرد زیادی دارد. داده‌های ذخیره شده در این حافظه یا اصلا قابل تغییر نیستند و یا تغییر آن‌ها با سرعت پایینی قابل انجام است. به همین دلیل از انواع مختلف ROM برای ذخیره‌ی فرم‌ویرها و دستوراتی استفاده می‌شود که نیاز چندانی به تغییر و بروزرسانی ندارند.

به عبارت بهتر در دوران امروزی، منظور از رام حافظه‌هایی است که در اعمال طبیعی و متداول خود فقط نیاز به خواندن داده‌ها دارند البته این بدان معنا نیست که هیچ راهی برای تغییر داده‌های موجود در آن‌ها وجود ندارد. در برخی از این نوع حافظه‌ها می‌توان داده‌های ذخیره شده را تغییر داد اما سرعت پاک کردن و نوشتن روی آن‌ها به مراتب پایین‌تر از سرعت خواندن محتوایشان می‌باشد.

در رایانه‌های شخصی (PC)، معمولا دستورات مورد نیاز برای آغاز به کار رایانه در حافظه‌ای از نوع رام قرار داده می‌شود. علاوه بر این از ROM ها برای نگه‌داری داده‌هایی که نیازمند تغییر نیستند نیز استفاده می‌شود. با توجه به اینکه رام حافظه‌ای از نوع غیرفرار (Non-Volatile) می‌باشد پس از قطع برق و خاموشی رایانه، داده‌های ذخیره شده روی آن از دست نمی‌رود.

انواع ROM ها

تاکنون انواع مختلفی از حافظه‌های ROM تولید شده است که از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به حافظه فقط خواندنی قابل برنامه‌ریزی (یا Programmable Read-Only Memory – PROM)، حافظه فقط خواندنی قابل برنامه‌ریزی قابل پاک شدن (Erasable Programmable Read-Only Memory – EPROM) و حافظه فقط خواندنی قابل برنامه‌ریزی قابل پاک شدن الکتریکی (Electrically Erasable Programmable Read-Only Memory – EEPROM) اشاره نمود. دو نوع آخر (یعنی EPROM و EEPROM) قابلیت پاک‌سازی و برنامه‌ریزی مجدد را دارا می‌باشند. گفتنی است انجام این اعمال معمولا نیازمند دستگاه‌های مخصوص بوده و به زمان بیشتری نسبت به خواندن محتوا از روی رام احتیاج دارد.

حافظه با دسترسی تصادفی (رم) Random Access Memory – RAM

حافظه با دسترسی تصادفی یا Random-Access Memory – RAM چیست؟

حافظه با دسترسی تصادفی (Random-Access Memory) یا به اختصار RAM نوعی فضای ذخیره‌سازی است که امکان دسترسی (خواندن یا نوشتن) داده‌ها را بدون توجه به اینکه از نظر فیزیکی در چه مکانی از این حافظه ذخیره شده‌اند با سرعت تقریبا یکسانی امکان‌پذیر می‌کند.

این نوع حافظه برای نگه‌داری داده‌ها و دستورالعمل‌هایی به کار می‌رود که قرار است مکررا از آن‌ها استفاده شود و درنتیجه این امر منجر به افزایش سرعت کلی سیستم می‌شود. این در حالی است که در فضاهای ذخیره‌سازی رایج دیگری همانند هارددیسک‌ها و لوح‌های فشرده به دلیل محدودیت‌های مکانیکی، دسترسی به هر داده بسته به محل فیزیکیش روی رسانه‌ی ذخیره‌سازی نیازمند زمان متفاوتی می‌باشد.

حافظه RAM از نوع حافظه‌های فرار (Volatile) یا موقتی می‌باشد و به محض قطع جریان الکتریسیته، داده‌های ذخیره شده روی آن پاک می‌شود. به همین دلیل نمی‌توان از رم‌ها برای ذخیره کردن و نگه‌داری همیشگی (یا ماندگار) داده‌ها استفاده نمود. البته مموری‌های غیرفراری نیز وجود دارند که امکان خواندن تصادفی داده‌ها را فراهم می‌کنند اما از قابلیت نوشتن پشتیبانی نمی‌کنند و یا با محدودیت‌هایی در نوشتن روبرو هستند. از جمله‌ی این نوع حافظه‌های غیرفرار می‌توان به ROM (حافظه‌ی فقط خواندنی) اشاره نمود.

برای انتخاب یک سلول حافظه در رم از مدارات تسهیم کننده (مالتی پلکسینگ) و تقسیم کننده (دی مالتی پلکسینگ) استفاده می‌شود. برای هر رم تعدادی خط آدرس وجود دارد که بسته به مقادیر مختلف (0 یا 1) هر بیت (متناظر با هر خط آدرس) تعدادی از سلول‌های حافظه فعال (Active) می‌شوند. با توجه به اینکه تعداد آدرس‌های ممکن همواره توانی از 2 هستند ظرفیت RAM ها نیز مقداری برابر با یک عدد به توان 2 خواهد بود.

انواع RAM

دو نوع رایج از حافظه‌های رم عبارتند از SRAM (یا Static RAM) و DRAM (یا Dynamic RAM). حافظه‌های SRAM (رم استاتیک یا ایستا) گرانتر و سریعتر بوده و نیازمند برق کمتری نسبت به DRAM می‌باشند، هم‌چنین برخلاف DRAM ها نیازمند تازه‌سازی (Refresh)های پی در پی نمی‌باشند. از این نوع حافظه‌ی رم اغلب در حافظه‌های نهان پردازنده‌ها استفاده می‌شود.

اما DRAM (رم داینامیک یا پویا) به خاطر نوع ساختارش ارزانتر بوده و معمولا به عنوان حافظه‌ی اصلی رایانه‌های امروزی مورد استفاده قرار می‌گیرد. دلیل انتخاب نام داینامیک برای این نوع رم اینست که داده‌های آن باید هر چند میلی‌ثانیه یک بار تازه‌سازی شود.

RAM
نمونه‌ای از یک رم

سی دی یا لوح فشرده Compact Disk – CD

سی دی (لوح فشرده) یا CD چیست؟

لوح فشرده (Compact Disc) یا به اختصار سی دی (CD)، نوعی فضای ذخیره‌ی داده در قالب دیسک‌های نوری است که با هدف نگه داری و پخش صوت، به صورت مشترک توسط شرکت‌های سونی و فیلیپس در اوایل دهه 1980 میلادی ساخته شد.

به مرور گونه‌ای از لوح های فشرده تولید شد که برای ذخیره‌ی داده مورد استفاده قرار می‌گرفتند و به CD-ROM (لوح فشرده فقط خواندنی) موسوم بودند. پس از آن انواع مختلفی از لوح فشرده، نظیر CD-R (فضای ذخیره داده و صوت با قابلیت یک بار نوشتن)، CD-RW (لوح فشرده با قابلیت نوشتن مجدد)، VCD (لوح فشرده ویدیویی)، Photo CD و … روانه‌ی بازار شد.

لوح‌های فشرده در مدت زمانی کوتاه توانستند انقلابی بزرگ در صنعت موسیقی دیجیتال برپا کنند. در اوایل قرن 21 تقریبا در حجم گسترده‌ای سی‌دی‌پلیرها جایگزین دستگاه‌های پخش کاست در خودروها شدند. با وجود اینکه در سال های اخیر ظهور پخش کننده‌های همراه، دیسک‌های نوری با ظرفیت‌های بسیار بالاتر و سرویس‌های اشتراک فایل و موسیقی ابری، سهم CD ها را در کشورهای توسعه‌یافته با کاهش شدیدی روبرو کرده است اما همچنان یکی از گزینه‌های مناسب برای توزیع موسیقی به شمار می‌روند.

مشخصات فیزیکی و عملکردی سی دی‌ها

CD های استاندارد، دارای قطر 120 میلی‌متر و ضخامت 1.2 میلی‌متر هستند و قادر به نگه‌داری حداکثر 80 دقیقه صوت فشرده نشده یا 700 MiB داده می‌باشند. مینی‌سی‌دی‌ها نیز نمونه‌هایی کوچکتر از سی‌دی‌ها هستند که دارای قطر 60 تا 80 میلی‌متر بوده و قادرند تا حداکثر 24 دقیقه صوت و یا 210 MiB داده را در خود ذخیره کنند. معمولا از مینی‌سی‌دی‌ها برای عرضه‌ی درایورهای دستگاه‌ها استفاده می‌شود. گفتنی است نمونه‌های پیشرفته‌تر دیسک‌های نوری نظیر DVD ها و Blu-ray ها نیز دارای همین مشخصات ابعادی هستند. به این ترتیب اغلب DVD Player ها و BD Player ها قادر به خواندن CD ها نیز هستند.

لازم به ذکر است در CD Player ها از لیزر نزدیک به فروسرخ (با طول موج 780 نانومتر) برای خواندن محتوای دیسک استفاده می‌شود. محتوای دیجیتال از طریق ایجاد حفره‌های بسیار کوچکی (به نام Pit) در یک لایه مخصوص پلی‌کربناتی ذخیره می‌شوند. تغییر از حفره به بخش مسطح (یا Land) و برعکس نشان‌دهنده‌ی مقدار باینری 1 و عدم تغییر ارتفاع، نشان‌دهنده‌ی تعدادی 0 خواهد بود. نور تابیده شده به سطح CD پس از برخورد با یک لایه‌ی درخشان در CD به حسگری در پلیر بازتابانده می‌شود. تغییرات ارتفاع میان حفره‌ها و بخش‌های مسطح روی نحوه‌ی انعکاس نور اثر گذاشته و به این ترتیب محتوای دیسک خوانده می‌شود.

در ضمن سرعت خواندن و نوشتن پایه (1x) برای CD ها 153.6 kB/s (یعنی چیزی حدود یک نهم نرخ پایه DVD) است.

لوح فشرده یا سی دی CD
لوح فشرده یا CD

پیوندهای پیشنهادی تک دیک

لینک واژه در ویکیپدیا

بلوتوث Bluetooth

بلوتوث یا Bluetooth چیست؟

بلوتوث (Bluetooth یا دندان آبی) یک استاندارد فناوری بی‌سیم برای مبادله‌ی داده در فواصل کوتاه است که در دستگاه‌های همراه و ثابت مورد استفاده قرار می‌گیرد.

این فناوری که در سال 1994 توسط شرکت اریکسون ساخته شده است بر اساس امواج رادیویی با طول موج پایین UHF (در بازه‌ی حدودی 2.4 تا 2.485 گیگاهرتز) عمل می‌کند و با این هدف که جایگزین ارتباطات سیمی شود طراحی شده است.

امروزه از Bluetooth برای انتقال فایل و ارتباط میان دستگاه‌های همراه، ایجاد شبکه‌های بی‌سیم بین رایانه‌های نزدیک به یکدیگر و ارتباط دستگاه‌ها با لوازم جانبی مختلف از جمله هندزفری یا ماوس‌های بلوتوثی استفاده می‌شود.

بلوتوث‌های معمولی (کلاس 2) بازه‌ای در حدود 10 متر را پشتیبانی می‌کنند. بلوتوث‌های کلاس 1 و 3 نیز به ترتیب دارای برد حدود 100 متر و 1 متر می‌باشند. با اینحال برد عملیاتی این ارتباطات به موارد مختلفی از جمله شرایط انتشار و مانع‌های محیطی مابین دستگاه‌ها نیز بستگی دارد.

در صورتی که یک دستگاه بلوتوثی در حالت قابل اکتشاف (Discoverable) قرار داشته باشد نام دستگاه توسط سایر دستگاه‌های مجاور با یک اسکن قابل مشاهده خواهد بود. ممکن است استفاده از سرویس بلوتوثی یک دستگاه و تبادل داده با آن برای حفظ امنیت بیشتر نیازمند چفت شدن (Pairing) با دستگاه و تأیید صاحب آن باشد.

با وجود اینکه میان کاربردهای بلوتوث و شبکه‌های وایفای نقاط اشتراک زیادی وجود دارد اما این دندان‌های آبی بیشتر برای کاربردهای ساده‌ای مناسب هستند که نیازمند پیکربندی چندانی نبوده و به سرعت انتقال بالایی در ارتباطات هم نیاز ندارند.

لوگوی بلوتوث Bluetooth
لوگوی Bluetooth برگرفته از نام آن و به شکل دو دندان در پس‌زمینه‌ای آبی رنگ می‌باشد.

بلوری Blu-ray

بلوری یا Blu-ray چیست؟

دیسک بلوری (Blu-ray Disk) یا به اختصار BD نوعی دیسک نوری دیجیتال است که به منظور غلبه بر DVD طراحی و ساخته شده است. این دیسک، قابلیت ذخیره‌ی ویدیو با رزولوشن بالای 1080p را داراست.

ویژگی‌های فیزیکی و ظرفیت بلوری

همانند CD ها و DVD ها، قطر این دیسک 120 میلی متر و ضخامتش 1.2 میلی متر می‌باشد. ظرفیت ذخیره‌سازی بلوری در مدل معمولی تک لایه 25 گیگابایت و در مدل دو لایه 50 گیگابایت می‌باشد (درحالی که CD ها تنها 700 مگابایت و DVD های معمولی تک لایه 4.7 گیگابایت ظرفیت دارند).

نام بلوری (اشعه‌ی آبی) از لیزر آبی رنگ به کار گرفته شده در دستگاه گرداننده‌ی آن گرفته شده است. البته لازم به ذکر است برخلاف نام بلوری، رنگ لیزر مورد استفاده در محدوده‌ی بنفش قرار می‌گیرد. طول موج پایین‌تر این رنگ (405 نانومتر) در مقایسه با لیزر قرمز رنگ به کار رفته در DVD (با طول موج 650 نانومتر) امکان تمرکز لیزر روی نقطه‌ای کوچکتر را فراهم می‌کند و به این ترتیب امکان نگه‌داری حجم بیشتری از اطلاعات را در همان سطح فراهم می‌آورد.

Blu-ray ها اغلب برای نگه‌داری فیلم‌های با رزولوشن بالا و بازی‌های ویدیویی مورد استفاده قرار می‌گیرند. این دیسک‌ها قادر به نگه‌داری ویدیو با رزولوشن 2160p و نرخ 60 فریم بر ثانیه می‌باشند.

لایه‌ی نگه‌داری داده‌ها در بلوری نسبت به DVD به سطح دیسک نزدیک‌تر می‌باشد از اینرو برای کاهش امکان آسیب دیدن داده‌ها از فناوری مخصوصی به نام پوشش سخت (Hard-Coating) در آن‌ها استفاده می‌شود.

انواع دیسک‌های بلوری

BD ها نیز همانند CD و DVD در انواع مختلفی عرضه می‌شوند. نمونه‌ی Mini-BD با قطر 8 سانتی‌متر در دو نوع تک لایه (با ظرفیت 7.8 گیگابایت) و دو لایه (با ظرفیت 15.6 گیگابایت) موجود است. نوع BD-RE امکان پاک کردن و نوشتن مجدد دیسک را نیز فراهم می‌آورد و انواع BDXL می‌توانند تا 100 و 128 گیگابایت داده را در خود نگه‌داری کنند.

نمونه‌ای از دیسک بلوری
نمونه‌ای از دیسک Blu-ray

نقطه دسترسی بی سیم Wireless Access Point – WAP

نقطه دسترسی بی سیم یا Wireless Access Point چیست؟

نقطه دسترسی بی سیم (Wireless Access Point) که به طور خلاصه با WAP نشان داده می‌شود در حوزه‌ی شبکه‌های رایانه‌ای به سخت افزاری اطلاق می‌شود که امکان اتصال دستگاه‌های بی‌سیم سازگار با Wi-Fi را به یک شبکه‌ی سیمی فراهم می‌کند. اکثر نقاط دسترسی بی سیم مجهز به روتر (رهیاب) داخلی هستند و برخی دیگر برای فراهم کردن دسترسی شبکه نیازمند اتصال به یک روتر هستند.

به عبارت بهتر، یک WAP معمولا به صورت مستقیم به یک ارتباط Ethernet کابلی متصل می‌شود و سایر دستگاه‌ها (نظیر تبلت و گوشی همراه) می‌توانند با استفاده از ارتباطات بی‌سیم فراهم شده توسط WAP به شبکه سیمی آن دسترسی پیدا کنند.

اکثر این دستگاه‌ها امکان اتصال چندین دستگاه بی سیم به یک ارتباط سیمی را فراهم می‌کنند و برای این منظور از استانداردهای IEEE 802.11 استفاده می‌کنند. بسته به نوع این استاندارد، شعاع امواج رادیویی، پهنای باند و همچنین سرعت آن متفاوت خواهد بود.

با توجه به اهمیت بیشتر مسائل امنیتی در ارتباطات بی سیم، نقاط دسترسی امروزی مجهز به تکنولوژی‌های رمزنگاری مختلفی از جمله WEP و WPA و WPA2 می‌باشند. لازم به ذکر است روش رمزنگاری WEP از ایمنی کمتری برخوردار بوده و به سادگی قابل شکستن می‌باشد. اما WPA و WPA2 در صورت استفاده از رمزهای قوی، ایمنی قابل قبولی دارند.

نمونه ای از یک نقطه دسترسی بی سیم
نمونه ای از یک نقطه دسترسی بی‌سیم