Category Archives: مقدماتی

فوکوس Focus

فوکوس یا Focus چیست؟

فوکوس (Focus) در رایانه مفهومی است که مشخص می‌کند کدام جز یا المان در یک واسط کاربری گرافیکی آماده دریافت ورودی و تعامل با کاربر می‌باشد. این المان می‌تواند شامل پنجره ها و اجزای داخلی آن‌ها (نظیر جعبه های متنی، دکمه ها و …) باشد.

به عنوان مثالی ساده اگر یک جعبه متنی قابل ویرایش، Focus را در اختیار داشته باشد کاربر می‌تواند با فشردن کلیدهای مربوط به کاراکترها در صفحه کلید، متنی را در این جعبه وارد کند. این درحالیست که اگر یک دکمه دارای Focus باشد معمولا فشردن کلید Enter معادل با کلیک کردن روی این دکمه خواهد بود.

المانی که دارای فوکوس است معمولا با اندکی دقت در ظاهر آن برای کاربر قابل شناسایی است. به عنوان مثال اگر یک جعبه متنی دارای فوکوس باشد احتمالا کرسر متنی در آن به صورت چشمک زن قابل مشاهده است. همین‌طور حاشیه اطراف برخی از المان ها (نظیر جعبه های متنی و دکمه ها) در زمانی که Focus را در اختیار دارند معمولا با رنگی متمایز و برای برخی المان های دیگر (نظیر جعبه های قابل تیک زدن) به صورت نقطه چین مشخص می‌شود.

فوکوس Focus
در این پنجره، دکمه Save دارای Focus است. فشردن کلید Enter معادل با کلیک کردن روی این دکمه است؛ البته کاربر می‌تواند با کلید Tab یا کلیدهای چپ و راست روی سایر دکمه ها Focus کند.

البته لزوما تمام اجزا در یک واسط کاربری گرافیکی قابل فوکوس (Focusable) نیستند. المان هایی که غیرفعال یا پنهان هستند از جمله این عناصر به شمار می‌روند. در عین حال تغییر فوکوس به یک المان جدید باعث می‌شود المان قبلی فوکوس خود را از دست بدهد.

روش های تغییر فوکوس

کلیک یا لمس کردن

برای تغییر فوکوس، ساده‌ترین راه کلیک کردن یا لمس کردن مستقیم المان موردنظر است. این سیاست که با نام Click to Focus شناخته می‌شود رایج‌ترین روش برای فوکوس کردن روی یک المان به شمار می‌رود. به عنوان مثال در سیستم عامل ویندوز با کلیک کردن روی یک پنجره، پنجره Focus را در دست می‌گیرد. همین‌طور با کلیک کردن روی یکی از المان های داخلی این پنجره، المان موردنظر Focus را در اختیار می‌گیرد و آماده دریافت ورودی می‌شود.

فوکوس Focus
فرم اینترنتی ثبت نام در یک سایت – در این تصویر، جعبه متنی اول دارای Focus است و کاربر با کمک صفحه کلید می‌تواند آن را تکمیل کرده و سپس با فشردن کلید Tab به سراغ جعبه دوم برود.

در سیاست دیگری موسوم به Focus Follows Mouse Pointer بدون نیاز به کلیک کردن، فوکوس به پنجره ای منتقل می‌شود که نشانگر ماوس روی آن قرار گرفته است. این پنجره ممکن است به طور خودکار (احتمالا پس از کمی تأخیر) روی مابقی پنجره ها قرار بگیرد (AutoRaise) و یا با وجود اینکه آماده دریافت ورودی است به همان حالت (بخشی از آن) زیر پنجره های دیگر باقی بماند.

استفاده از صفحه کلید

روش دیگری که معمولا در رایانه ها برای تغییر فوکوس به کار می‌رود استفاده از صفحه کلید است. در این روش که یک روش نسبی (Relative) به شمار می‌رود با فشردن کلید Tab می‌توانید به سراغ المان بعدی قابل فوکوس بروید و با ترکیب Tab + Shift به المان قبلی فوکوس کنید. ترتیب المان ها برای این منظور که با اصطلاح Tab Order (ترتیب Tab) نیز شناخته می‌شود معمولا براساس موقعیت فیزیکی المان ها یا توسط توسعه دهنده با اختصاص شماره‌ای تحت عنوان Tab Index مشخص می‌شود. در برخی موارد نیز امکان انتقال فوکوس به المان های اطراف المان کنونی با کمک کلیدهای پیکانی وجود دارد.

استفاده از صفحه کلید به جای ماوس برای انتقال Focus به خصوص هنگام وارد کردن داده ها در یک جدول یا یک سند صفحه گسترده و همچنین هنگام تکمیل کردن فرم ها به سرعت بالاتر تعامل با واسط کاربری کمک می‌کند. اما در صورتی که لازم است یک المان مشخص در میان سایر المان ها فورا فوکوس را در اختیار بگیرد روش مستقیم (کلیک کردن یا لمس المان) سریعتر خواهد بود.

در محیط های لمسی نیز معمولا از روش های مشابه نسبی برای جابجایی فوکوس پشتیبانی شود. به عنوان مثال ممکن است هنگام وارد کردن داده ها در یک فرم امکان انتقال فوکوس به المان بعدی با کمک کلید Next در صفحه کلید مجازی فراهم شده باشد.

تغییر فوکوس خودکار

اگر ورودی یک المان دارای محدودیت خاصی باشد می‌توان با کمک برنامه نویسی امکان انتقال خودکار Focus به المان بعدی را فراهم نمود. برای مثال فرض کنید در یک جعبه متنی از یک فرم آنلاین، کاربر اجازه وارد کردن دو رقم برای تعیین سال تولد خود را داشته باشد. در این حالت می‌توان بلافاصله پس از دریافت ورودی مناسب، فوکوس را به المان بعدی منتقل کرد.

فوکوس و تجربه کاربری

معمولا به محض باز شدن یک پنجره یا نمایان شدن یک فرم، می‌بایست مهم‌ترین و پرکاربردترین المان آن Focus را در دست داشته باشد تا تعامل با واسط کاربری آسان‌تر شود. فراموش نکنید ترتیب مناسب برای تغییر Focus با کمک صفحه کلید نیز می‌تواند به یک تجربه کاربری قابل قبول منجر شود.

پیوندهای پیشنهادی تک دیک

لینک واژه در ویکیپدیا

کلید Home یا Home Key

کلید Home یا Home Key چیست؟

کلید Home یا کلید خانه (Home Key) عنوان یکی از کلیدهای موجود در صفحه کلیدهای مرسوم رایانه ای است که برای بازگشت به ابتدای خط جاری یا ابتدای یک سند یا صفحه به کار می‌رود. این کلید از جمله کلیدهای کرسر (Cursor Keys) به شمار می‌رود.

در صفحه کلیدهای استاندارد معمولا این کلید با لیبل Home قابل شناسایی است و بالای کلید End قرار می‌گیرد. این در حالیست که در صفحه کلیدهای فشرده و لپ تاپ ها بسته به مدل‌های مختلف ممکن است مکان قرارگیری این کلید متفاوت باشد (اغلب جایی در ردیف بالایی صفحه کلید). حتی در برخی از این کیبردها، کلید مجزایی تحت عنوان این نام وجود ندارد بلکه کاربر می‌تواند با ترکیب کلید Fn و کلیدی دیگر به عملکرد کلید خانه دسترسی پیدا کند.

در صفحه کلیدهایی که از بخش عددی (Numeric Keypad) مجزا برخوردار هستند هنگامی که کلید Num Lock روی حالت خاموش قرار دارد کلید مربوط به عدد 7 در بخش عددی، نقش کلید هوم را ایفا می‌کند.

کلید خانه Home Key
مکان قرارگیری Home Key در یک کیبرد استاندارد

کاربردهای کلید Home

کلید Home در اغلب موارد دارای عملکردی مخالف با کلید End می‌باشد. در صورتی که یک فیلد متنی قابل ویرایش، دارای فوکوس (آماده دریافت ورودی متنی و تایپ کردن) باشد فشردن این کلید باعث می‌شود کرسر متنی به ابتدای خط جاری منتقل شود در حالیکه استفاده از کلید End باعث انتقال کرسر به انتهای خط خواهد شد.

گفتنی است در همین حالت اگر کلید خانه همراه با کلید Shift فشرده شود تمامی متن قبل از کرسر تا ابتدای خط جاری به صورت انتخاب شده درمی‌آید و اگر همراه با کلید Ctrl فشرده شود کرسر به ابتدای اولین خط فیلد متنی (یا ابتدای سند متنی) منتقل خواهد شد.

در صورتی که خبری از یک فیلد متنی قابل ویرایش (و آماده دریافت ورودی) نباشد و با محیطی قابل اسکرول کردن روبرو هستید در اثر فشردن کلید خانه به ابتدای سند، صفحه یا لیست مربوطه هدایت می‌شوید. نمونه‌هایی از این نوع کاربرد را می‌توانید در اسناد مختلف یا صفحاتی که در مرورگر وب مشاهده می‌کنید و همین‌طور لیستی از فایل‌ها در یک نرم افزار مدیریت فایل تجربه کنید. در نقطه مقابل، کلید End صفحه یا سند را به سمت انتها اسکرول می‌کند.

دکمه خانه در دستگاه های همراه

فراموش نکنید دکمه‌ای که در گوشی های هوشمند و تبلت ها به عنوان دکمه خانه (Home button) شناخته می‌شود کاملا با مفهوم کلید خانه در صفحه کلید رایانه ها متفاوت است. در واقع دکمه خانه اغلب به عنوان یک کلید فیزیکی یا مجازی در ناحیه پایینی دستگاه قابل مشاهده است و کاربر با فشردن آن به صفحه خانه (Home Screen) منتقل می‌شود.

پیوندهای پیشنهادی تک دیک

لینک واژه در ویکیپدیا

دستگاه خروجی Output Device

دستگاه خروجی یا Output Device چیست؟

دستگاه خروجی (Output Device) گونه‌ای از قطعات سخت افزاری است که به منظور فراهم آوردن نوعی خروجی قابل درک برای کاربر مورد استفاده قرار می‌گیرد. به عبارت بهتر این سخت افزارها داده ها را از رایانه دریافت می‌کنند و سپس آن را به شکلی که برای انسان‌ها قابل فهم باشد (نظیر متن، تصویر، صوت و یا حتی به فرم فیزیکی) تبدیل می‌کنند.

صفحه نمایش یا مانیتور یکی از مهم‌ترین Output Device ها به شمار می‌رود که خروجی را در قالب تصویر نمایش می‌دهد. البته صفحات لمسی نه تنها یک دستگاه خروجی به شمار می‌روند بلکه به دلیل دریافت ورودی از طرف کاربر (هنگام لمس صفحه)، یک دستگاه ورودی نیز محسوب می‌شوند.

دستگاه های خروجی ممکن است (همانند اغلب چاپگرهای معمولی) به عنوان یک سخت افزار جانبی به میزبان متصل شوند و یا (همانند صفحه نمایش لمسی در یک گوشی هوشمند) جزئی از میزبان به حساب بیایند. در حالت اول معمولا این دستگاه ها به یکی از دو صورت کابلی یا بی سیم به دستگاه رایانه ای متصل می‌شوند و به همین طریق داده های خود را از سمت رایانه دریافت می‌کنند.

دستگاه خروجی Output Device
صفحه نمایش، چاپگر و اسپیکر از جمله دستگاه های Output رایج هستند.

از جمله دیگر دستگاه های خروجی می‌توان به چاپگرهای معمولی و سه بعدی و همین‌طور رسام (پلاتر) ها اشاره کرد که به ترتیب برای چاپ متون و تصاویر روی کاغذ، ایجاد یک شئ سه بعدی براساس مدل طراحی شده در رایانه و ترسیم تصاویر برداری با دقت بالا روی کاغذ به کار می‌روند. اسپیکر و هدفون نیز دو نمونه از Output Device های صوتی هستند. پروژکتور تصویری هم از دیگر دستگاه های این دسته هستند که برای منعکس کردن تصویر روی یک سطح استفاده می‌شود.

در نقطه مقابل این دستگاه ها، دستگاه های ورودی قرار دارند که برای وارد کردن داده ها یا کنترل و تعامل با یک سیستم رایانه ای مورد استفاده قرار می‌‌گیرد.

پیوندهای پیشنهادی تک دیک

لینک واژه در ویکیپدیا

نیازمندی های سیستمی System Requirements

نیازمندی های سیستمی یا System Requirements چیست؟

نیازمندی های سیستمی (System Requirements) به پیش نیازهایی گفته می‌شود که یک سیستم برای استفاده از یک قطعه سخت افزاری یا اجرای نرم افزاری مشخص به آن‌ها نیاز دارد.

نیازمندی های سیستمی غالبا در نقش یک راهنما به کاربر کمک می‌کند پیش از اینکه برای تهیه یک قطعه سخت افزاری یا خرید و دانلود یک نرم افزار اقدام کند مطمئن شود سیستم رایانه‌ای او قادر به کار کردن با این قطعه سخت افزاری خواهد بود یا از عهده اجرای نرم افزار موردنظر برمی‌آید.

طبیعتا با پیچیده‌تر شدن نرم افزارها و درنتیجه احتیاج آن‌ها به قدرت پردازشی و منابع بیشتر، سطح این نیازمندی ها نیز به مرور زمان افزایش پیدا می‌کند.

انواع نیازمندی های سیستمی

معمولا برای محصولات نرم افزاری یا سخت افزاری معتبر دو مجموعه پیش نیاز سیستمی زیر معرفی می‌شود:

  • نیازمندی های سیستمی حداقلی یا کمینه (Minimum System Requirements): این مجموعه حداقل پیش نیازهای سخت افزاری و نرم افزاری را مشخص می‌کند که بدون داشتن آن‌ها اجرای نرم افزار یا استفاده از محصول سخت افزاری موردنظر امکان‌پذیر نیست.
  • نیازمندی های سیستمی پیشنهادی (Recommended System Requirements): این مجموعه شامل پیش نیازهایی است که نسبت به مجموعه اول دارای سطح بالاتری هستند و برای اجرای ایده آل، روان و بهینه نرم افزار یا رسیدن به عملکرد مورد انتظار از سخت افزار مربوطه لازم هستند. با برآورده شدن این نیازمندی ها، می‌توانید مطمئن باشید محصول موردنظر بدون هیچ مشکلی و همانطور که از آن انتظار می‌رود روی سیستم شما کار خواهد کرد.

معمولا پیش نیازهای فوق (به خصوص گروه اول) روی بسته بندی محصولات نرم افزاری و سخت افزاری قابل مشاهده هستند. البته در مورد نرم افزارها به هنگام دانلود یا خرید آنلاین، این اطلاعات در صفحه وب مربوطه اعلام می‌شود.

این نیازمندی ها چه برای اجرای یک نرم افزار و چه برای استفاده از یک قطعه سخت افزاری یا ابزار جانبی بیان شده باشد معمولا مجموعه‌ای از پیش نیازهای سخت افزاری و نرم افزاری را شامل می‌شود.

برای مثال پیش نیازهایی که برای یک نرم افزار ذکر می‌شود معمولا شامل توان پردازشی مورد نیاز (مدل پردازنده و فرکانس کلاک آن)، مموری، فضای ذخیره سازی ثانویه (مانند فضای خالی موردنیاز روی هارد دیسک)، ابزارهای جانبی (نظیر درایو DVD-ROM)، سیستم عامل (مانند ویندوز، لینوکس و …) و پلتفرم اجرای نرم افزار (نظیر دات نت)، API ها (نظیر DirectX) و … می‌باشد. البته یک نرم افزار ممکن است برای عملکرد مناسب به موارد دیگری نظیر ارتباط اینترنتی و رزولوشن قابل قبول صفحه نمایش نیز احتیاج داشته باشد.

یک نمونه واقعی

برای اینکه با مفهوم پیش نیازهای سیستمی و نحوه نگارش آن‌ها بیشتر آشنا شوید موضوع را با یک مثال واقعی ادامه می‌دهیم. مطابق آنچه در وبسایت سازنده بازی FIFA 19 اعلام شده است برای اجرای این بازی روی رایانه های شخصی به حداقل پیش نیازهای زیر نیاز دارید:

MINIMUM System Requirements:

OS: Windows 7/8.1/10 - 64-Bit 

CPU: Core i3-2100 @ 3.1GHz or AMD Phenom II X4 965 @ 3.4 GHz 

RAM: 8 GB 

DISC DRIVE: DVD ROM drive required for installation only 

HARD DRIVE: At least 50 GB of free space 

VIDEO: NVIDIA GTX 460 1GB or AMD Radeon R7 260 

DirectX: DirectX 11 compatible

INPUT: Keyboard and mouse, dual analog controller 

ONLINE CONNECTION REQUIREMENTS: Internet connection required to install and play.

اطلاعات فوق به این معنی است که برای اجرای این بازی لازم است از رایانه ای مجهز به نسخه 64 بیتی سیستم عامل های ویندوز 7، ویندوز 8.1 یا ویندوز 10 استفاده کنید. همین‌طور به پردازنده Core i3-2100 با فرکانس 3.1GHz یا AMD Phenom II X4 965 با فرکانس 3.4GHz و یا پردازنده ای قدرتمندتر در کنار حداقل 8 گیگابایت RAM نیاز دارید. برای نصب بازی از روی DVD به DVD ROM و 50 گیگابایت فضای خالی روی هارد دیسک هم احتیاج خواهید داشت. همچنین لازم است رایانه شما به کارت گرافیک های NVIDIA GTX 460 1GB یا AMD Radeon R7 260 یا قوی‌تر از آن مجهز باشد.

نصب بودن DirectX 11 و داشتن دستگاه های ورودی ماوس و صفحه کلید یا گیم پد برای انجام بازی ضروری است و حین نصب و انجام بازی نیز به ارتباط اینترنتی نیاز خواهید داشت. در صورتی که سیستم شما دارای این پیش نیازهای حداقلی نباشد به طور کلی قادر به اجرای این بازی نخواهید بود.

در تصویر زیر نیز می‌توانید هر دو مجموعه پیش نیازهای سیستمی را برای بازی PES 2018 مشاهده کنید:

نیازمندی های سیستمی System Requirements
نیازمندی های حداقلی و پیشنهادی برای بازی PES 2018

به عنوان مثالی دیگر، برای یک چاپگر علاوه بر سیستم عامل هایی که قادر به کار با چاپگر هستند، فضای لازم برای نصب درایور و احتمالا وجود پورت USB برای اتصال دستگاه به رایانه در نیازمندی های سیستمی آن درج می‌شود. اگر از سیستم عامل دیگری استفاده می‌کنید ممکن است درایور پرینتر شما برای آن عرضه نشده باشد و درنتیجه سیستم عامل قادر به شناسایی پرینتر نباشد.

پیوندهای پیشنهادی تک دیک

لینک واژه در ویکیپدیا

پرینت اسکرین Print Screen

پرینت اسکرین یا Print Screen چیست؟

پرینت اسکرین (Print Screen) عنوان یکی از کلیدهای کاربردی است که در اغلب صفحه کلیدهای متداول PC ها قابل مشاهده است.

این کلید معمولا در بالاترین ردیف کیبورد (هم‌راستا با کلیدهای F1 تا F12) در کنار کلیدهای Break و Scroll Lock قرار می‌گیرد و با لیبل Print Screen یا لیبل های خلاصه شده‌ای نظیر Prnt Scrn یا Prt Sc و … شناخته می‌شود.

این روزها کاربرد اصلی کلید پرینت اسکرین، تهیه اسکرین شات (یا عکس گرفتن از محتویات صفحه) است. در سیستم عامل ویندوز با فشردن این کلید، تصویری از محتوای کنونی صفحه در کلیپ بورد قرار می‌گیرد و کاربر می‌تواند به دلخواه خود آن را در یک نرم افزار ویرایش تصویر، واژه پرداز و … Paste کرده و حاصل را ویرایش یا ذخیره نماید. علاوه بر این می‌توانید از ترکیب کلیدهای Alt + Print Screen برای تهیه تصویر از پنجره فعال کمک بگیرید. در بسیاری از توزیع‌های رایج لینوکس هم روشی مشابه با ویندوز برای ایجاد اسکرین شات ها به کار می‌رود اما در macOS به جای کلید پرینت اسکرین از ترکیب Cmd + Shift + 3 برای این منظور استفاده می‌شود.

واژه Print Screen به معنای چاپ صفحه است و دلیل استفاده از این نام به کاربرد ابتدایی و اولیه این کلید برمی‌گردد. در واقع در سیستم عامل های مبتنی بر خط فرمان نظیر MS-DOS با فشردن کلید Print Screen محتوای بافر حافظه مربوط به مد متنی صفحه به پورت استاندارد پرینتر ارسال می‌شود. به این ترتیب در گذشته از این تکنیک به عنوان روشی پرکاربرد برای چاپ کردن مجموعه‌ای از دستورات وارد شده و نتیجه آن‌ها روی کاغذ استفاده می‌شد. طبیعتا کاربرد فوق همزمان با کاهش نیاز به چاپ محتوای صفحه روی کاغذ، جای خود را به تهیه اسکرین شات های دیجیتال داده است.

کلید پرینت اسکرین Print Screen Key
محل قرارگیری رایج کلید Print Screen در یک صفحه کلید متداول را در این تصویر مشاهده می‌کنید. عنوان این کلید ممکن است به صورت کامل یا به شکل خلاصه درج شده باشد.

پیوندهای پیشنهادی تک دیک

لینک واژه در ویکیپدیا

دستگاه ورودی Input Device

دستگاه ورودی یا Input Device چیست؟

دستگاه ورودی (Input Device) گونه‌ای از قطعات سخت افزاری است که برای وارد کردن داده ها یا کنترل و تعامل با یک سیستم رایانه ای مورد استفاده قرار می‌‌گیرد. صفحه کلید و ماوس (یا تاچ پد در مورد لپ تاپ ها) از جمله رایج‌ترین دستگاه های ورودی به شمار می‌روند که امروزه در کنار اغلب رایانه ها مشاهده می‌شود.

دستگاه های ورودی ممکن است (همانند ماوس) به عنوان یک سخت افزار جانبی به میزبان متصل شوند و یا (همانند دوربین داخلی در یک گوشی هوشمند) جزئی از میزبان به حساب بیایند. در مدل اول معمولا این سخت افزارها به یکی از دو صورت کابلی یا بی سیم به دستگاه رایانه ای متصل می‌شوند و از این طریق داده های خود را برای آن ارسال می‌کنند. رایانه پس از دریافت و پردازش این داده‌ها، واکنش مناسبی (نظیر نمایش کاراکتر متناظر با کلید فشرده شده یا جابجایی کرسر ماوس) را از خود نشان می‌دهد.

مهم ترین دستگاه های ورودی

صفحه کلیدهای سخت افزاری را می‌توان یکی از حیاتی‌ترین انواع ابزارهای ورودی برای رایانه های رومیزی و لپ تاپ ها دانست. کاربرد این ابزارها برای وارد کردن متون یا اجرای دستورات صرفا به رایانه ها محدود نمی‌شود بلکه امکان استفاده از آن‌ها برای برخی از گوشی های همراه و تبلت ها نیز فراهم شده است.

از دیگر دستگاه های ورودی رایج که به منظور تعامل با المان های موجود در رابط های کاربری گرافیکی به کار می‌روند می‌توان به ماوس ها و تاچ پد ها اشاره نمود. کاربر با کمک این ابزارها می‌تواند محل کرسر را کنترل کند یا اعمالی نظیر کلیک کردن روی یک المان، کشیدن و رها کردن (Drag and Drop) آیکون ها یا اسکرول کردن محتوای صفحات را رقم بزند. صفحه های لمسی (Touchscreen) یکی دیگر از ابزارهای ورودی هستند که در گوشی های هوشمند، تبلت ها، رایانه های رومیزی و لپ تاپ ها به کاربر اجازه می‌دهند به جای ماوس از طریق لمس کردن صفحه نمایش با آنچه روی صفحه مشاهده می‌کنند تعامل برقرار کنند.

دستگاه ورودی Input Device
صفحه کلید و ماوس از جمله رایج ترین ابزارهای ورودی هستند.

گیم پد (یا دسته های بازی)، وب کم و دوربین های دیجیتال، پویشگر (یا اسکنر) تصویر و اثر انگشت، بارکدخوان، میکروفن، قلم نوری و استایلوس از سایر ابزارهای ورودی رایج هستند که به تناسب کاربردهای مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرند.

دستگاه خروجی

در نقطه مقابل دستگاه های ورودی، مفهوم مرتبط دیگری به نام دستگاه خروجی (Output Device) تعریف می‌شود. از این دستگاه ها برای نمایش یا تبدیل داده ها به فرم قابل مشاهده یا قابل درک برای انسان استفاده می‌شود. سخت افزارهایی نظیر صفحه نمایش، چاپگر و بلندگو از جمله همین دستگاه ها هستند.

پیوندهای پیشنهادی تک دیک

لینک واژه در ویکیپدیا

سازگاری رو به عقب Backward Compatibility

سازگاری رو به عقب یا Backward Compatibility چیست؟

سازگاری رو به عقب (Backward Compatibility) یا سازگاری رو به پایین (Downward Compatibility) عنوان خاصیتی در یک سیستم، محصول یا فناوری است که امکان کار کردن و تعامل با نسخه‌های قدیمی‌تر (یا استفاده از واسط ها، ورودی ها و داده هایی که برای این نسخه‌ها طراحی شده است) را فراهم می‌کند.

به عنوان مثال نرم افزار واژه پردازی که قادر است اسناد ذخیره شده توسط نسخه های پیشین خود را باز کند و آن‌ها را ویرایش کند یک نرم افزار سازگار رو به عقب (Backward Compatible) به شمار می‌رود. به عنوان نمونه‌ای دیگر، کنسول بازی PlayStation 2 قادر به اجرای بازی های ساخته شده برای کنسول PlayStation می‌باشد و همین‌طور مدل‌های ابتدایی کنسول Wii از شرکت نینتندو با بازی ها و اغلب لوازم جانبی کنسول قدیمی‌تر GameCube از همین شرکت سازگار است.

سازگاری رو به عقب Backward Compatibility
سازگاری کنسول Wii با گیم پد کنسول قدیمی‌تر GameCube

ویژگی مرتبط دیگری موسوم به سازگاری رو به جلو (Forward Compatibility) یا رو به بالا (Upward Compatibility) نیز وجود دارد که تقریبا معادل با همین اصطلاح اما از سوی دیگر است. به عبارت بهتر، در طراحی محصولاتی که قرار است از سازگاری رو به جلو برخوردار باشند سعی می‌شود با در نظر گرفتن تمهیداتی، امکان سازگاری آن‌ها با محصولات و سیستم های آینده فراهم شود.

مزایا و معایب

محصولات و سیستم های سازگار رو به عقب نه تنها شانس موفقیت بالاتری در جذب مشتری جدید خواهند داشت بلکه می‌توانند مشتریان فعلی محصول قدیمی را به سمت استفاده از محصول جدید تشویق کنند.

به عنوان مثال در واژه پردازی که از این ویژگی برخوردار است کاربر با علم به اینکه پس از مهاجرت به نسخه جدید مشکلی در مشاهده یا ویرایش اسناد فعلی خود نخواهد داشت با رغبت بیشتری به استفاده از نسخه جدید روی می‌آورد. این در حالیست که در نبود چنین قابلیتی، کاربر مجبور خواهد بود کار خود را از صفر شروع کند، یا به نسخه قبلی برگردد و یا برای تطبیق دادن سند فعلی خود با نسخه جدید نرم افزار، فرایندی اضافی (نظیر تبدیل فرمت قبلی به فرمت جدید) را طی کند.

با اینحال نباید هزینه حفظ سازگاری رو به عقب را نیز نادیده گرفت. وجود کدهای اضافی برای پشتیبانی از نسخه های قدیمی‌تر، پیچیدگی بیشتر محصول، مسائل فنی و … از جمله هزینه‌هایی هستند که تولید کنندگان محصولات نرم افزاری و سخت افزاری می‌بایست برای رسیدن به این هدف در نظر بگیرند. این هزینه‌ها طبیعتا می‌تواند روی قیمت نهایی محصول و رضایت مشتری اثر منفی داشته باشد.

پیوندهای پیشنهادی تک دیک

لینک واژه در ویکیپدیا

تگ یا برچسب Tag

تگ یا Tag چیست؟

تگ (Tag) در مفهوم عام به برچسب (یا لیبل) هایی گفته می‌شود که برای شناسایی یا فراهم آوردن اطلاعاتی پیرامون یک شئ یا موجودیت به آن تخصیص داده می‌شود. این اصطلاح در حوزه‌های مختلف مرتبط با رایانه نیز دارای مفاهیم مشابهی است. به عنوان مثال تگ در زبان های نشانه گذاری برای تعیین المان های مختلف استفاده می‌شود و همچنین به گونه‌ای از فراداده ها گفته می‌شود که معمولا در قالب یک کلمه کلیدی یا واژه‌ای پرکاربرد به داده اصلی نسبت داده می‌شود.

1 . تگ در زبان های نشانه گذاری

همان‌طور که گفته شد در زبان های نشانه گذاری نظیر HTML و XML، از Tag ها برای مشخص کردن المان ها و اجزای مختلف سند استفاده می‌شود. به این ترتیب که محتوای المان ها (در صورت وجود) در میان تگ های آغازین و پایانی محصور می‌شود و خصوصیات هر المان نیز با کمک ویژگی (Property) هایی مشخص می‌شود که در تگ آغازین بیان می‌شود.

به عنوان مثال، در قطعه کد HTML زیر از تگ آغازین <p> و تگ پایانی </p> برای تعریف یک المان پاراگراف استفاده شده است. همان‌طور که در این مثال مشاهده می‌کنید تگ پایانی با افزودن یک نماد / به ابتدای نام تگ آغازین به دست آمده است و از ویژگی style برای تراز کردن پاراگراف با کمک قوانین CSS استفاده شده است.

<p style="text-align: justify;">This is a Paragraph.</p>

البته فراموش نکنید برخی از تگ ها (نظیر <img> در HTML) الزاما نیازی به تگ پایانی ندارند.

2 . تگ (یا برچسب) به عنوان فراداده

در دنیای امروزی، اختصاص دادن برچسب به بسیاری از موجودیت ها و داده های دیجیتال (نظیر پست های شبکه های اجتماعی، صفحات وب، فایل ها و …) به امری رایج تبدیل شده است. این فرایند که با عنوان برچسب گذاری (Tagging) شناخته می‌شود معمولا با نسبت دادن برچسب های متنی به یک موجودیت صورت می‌گیرد و غالبا توسط فرد ایجاد کننده یا استفاده کننده از آن انجام می‌شود. برچسب گذاری به عنوان روشی برای توصیف و دسته بندی موجودیت ها شناخته می‌شود و به کاربران کمک می‌کند موضوعات مورد نظر خود را به آسانی جستجو کنند یا میان تگ های مرتبط گردش کنند.

هرچند برچسب گذاری دارای تاریخچه‌ای بسیار قدیمی‌تر از دنیای رایانه هاست اما فراگیری آن در این حوزه با ظهور وب 2.0 و به ویژه با رشد شبکه های اجتماعی، سامانه های اشتراک تصویر و ویدئو، وبلاگ ها و … رقم خورد. برای مثال در وبلاگ ها و سیستم های مدیریت محتوا، نویسنده می‌تواند به هر نوشته (یا پست)، برچسب‌هایی حاوی واژه‌های مرتبط با موضوع آن نوشته اختصاص بدهد. به عنوان نمونه در یک وبسایت خبری برای نوشته‌ای که مربوط به تغییر مربی یک تیم فوتبال است برچسب هایی نظیر ورزش، فوتبال و مربی مناسب به نظر می‌رسد. این Tag ها معمولا جایی در صفحه مربوط به پست در قالب یک لینک نمایش داده می‌شوند و کاربر با کلیک روی آن‌ها به صفحه‌ای دیگر هدایت می‌شود که حاوی فهرستی از تمام نوشته‌های دارای آن تگ می‌باشد.

برچسب - تگ Tag
سه برچسب در انتهای یک پست

در مورد فایل ها به خصوص فایل های چند رسانه ای، برچسب گذاری به توصیف محتوای فایل با اطلاعاتی نظیر نام خواننده، ژانر موسیقی، سال انتشار، کپی رایت و … کمک می‌کند. ویرایشگرهای برچسب (Tag Editor) نرم افزارهای ویژه‌ای هستند که امکان ویرایش تخصصی این فراداده ها را میسر می‌کنند.

ابر برچسب

مفهوم مرتبط دیگری به نام ابر برچسب (Tag Cloud) در برخی از وبسایت ها وجود دارد که برای نمایش مجموعه‌ای از مهم‌ترین تگ های سایت کنار یکدیگر به کار می‌رود. در ابر برچسب که معمولا در نوار کناری یا فوتر سایت نمایش داده می‌شود متناسب با اهمیت و فراوانی استفاده از برچسب ها، واژه مربوط به آن‌ها با اندازه‌های مختلف یا رنگ‌های متمایز نمایش داده می‌شود و به این ترتیب ظاهری مشابه با یک ابر را برای کاربر تداعی می‌کند.

ابر برچسب - ابر تگ Tag Cloud
نمونه ای از یک ابر برچسب

هشتگ

هشتگ (Hashtag) ها گونه رایجی از تگ ها هستند که با نماد # آغاز می‌شوند. این شیوه معمولا برای ایجاد برچسب در شبکه های اجتماعی نظیر اینستاگرام و فیس بوک و سایر رسانه های اجتماعی استفاده می‌شود.

چالش ها

در کنار مزایایی که استفاده از تگ ها به همراه دارند این حوزه هم از نفوذ اسپم ها (در قالب تگ هایی بدون ارتباط به محتوا که برای جذب بازدیدکنندگان درج می‌شود) در امان نمانده است. یکی دیگر از چالش های رایج برچسب گذاری به تگ های یکسانی مربوط می‌شود که دارای معانی مختلفی هستند (برای مثال واژه “نوقا” نه تنها نام نسخه ای از سیستم عامل اندروید است بلکه نام یک شیرینی خوشمزه هم هست؛ درنتیجه کاربری که به دنبال شیرینی نوقا می‌گردد احتمالا با نتایج مربوط به یک سیستم عامل غیر قابل خوردن هم روبرو می‌شود!)

3 . سایر مفاهیم

در برخی از رسانه های اجتماعی نظیر فیس بوک و اینستاگرام منظور از تگ کردن یک شخص، اختصاص دادن لینکی به صفحه حساب کاربری او در یک پست است. به این ترتیب بازدیدکننده با کمک این لینک در پست شما می‌تواند به صفحه موردنظرتان هدایت شود.

پیوندهای پیشنهادی تک دیک

لینک واژه در ویکیپدیا

اسکرین شات Screenshot

اسکرین شات یا Screenshot چیست؟

اسکرین شات (Screenshot) به تصویری گفته می‌شود که از محتویات موجود در صفحه نمایش رایانه، گوشی هوشمند، تلویزیون و … تهیه می‌شود. برخی اوقات از عبارت Screen Capture به عنوان معادلی برای این اصطلاح استفاده می‌شود.

اسکرین شات ها به ویژه با گسترش سیستم عامل های مجهز به واسط کاربری گرافیکی رواج پیدا کردند. امروزه این تصاویر معمولا به صورت نرم افزاری با کمک قابلیت‌های پیشفرضی که در سیستم عامل درنظر گرفته شده یا با استفاده از برنامه هایی که برای همین منظور طراحی شده‌اند تهیه می‌شوند. تصویر حاصل در اغلب موارد یا به صورت خودکار با فرمت های رایج فایل‌های تصویری (نظیر JPG و PNG) در مسیری مشخص ذخیره می‌شود و یا در کلیپ بورد قرار می‌گیرد.

در روشی دیگر که البته از کاربرد کمتری برخوردار است با کمک یک دوربین عکاسی از صفحه نمایش دستگاه، اسکرین شات تهیه می‌شود. در این شیوه معمولا برای داشتن تصویری واضح و با کیفیت از تجهیزات و لنزهای ویژه‌ای استفاده می‌شود.

توجه داشته باشید Screenshot ها ممکن است از تمام صفحه یا صرفا بخشی از صفحه (نظیر محتویات یک پنجره) ایجاد شوند.

اسکرین شات Screenshot
یک Screenshot تمام صفحه از سیستم عامل ویندوز 7

کاربردهای اسکرین شات

اسکرین شات ها معمولا برای نگه داری و ذخیره محتوایی که کاربر روی صفحه نمایش دستگاه خود مشاهده می‌کند و همین‌طور به اشتراک گذاری محتوای صفحه با دیگران به کار می‌رود. به عنوان مثال ممکن است برای آموزش نحوه ثبت نام در یک سایت از تعدادی تصویر حاوی صفحه اصلی سایت استفاده شود که در آن با شماره‌هایی ترتیب مراحل ثبت نام نمایش داده شده است.

به عنوان نمونه‌ای دیگر از کاربرد اسکرین شات ها می‌توان به ذخیره اطلاعات مهم و اشتراک آنچه دقیقا در صفحه اتفاق افتاده است اشاره کرد. کد رهگیری ثبت نام در یک سامانه یا نتیجه واریز آنلاین پول از جمله‌ی همین اطلاعات هستند. به منظور اشتراک جزئیات خطایی که در سیستم عامل یا یک نرم افزار رخ داده است نیز معمولا بهترین و سریع‌ترین راه، استفاده از اسکرین شات هاست.

نحوه گرفتن اسکرین شات

با توجه به کاربرد رایج اسکرین شات ها، در اغلب سیستم عامل ها امکانات پیشفرضی برای ثبت آسان این تصاویر در نظر گرفته شده است. با اینحال بسته به سیستم عامل ها و دستگاه‌های مختلف، این عمل با شیوه‌های متفاوتی انجام می‌شود. به عنوان مثال در دستگاه های مجهز به سیستم عامل اندروید معمولا با پایین نگه داشتن دکمه Power و دکمه کاهش صدا (به مدت چند ثانیه) تصویری از محتوای صفحه تهیه و در فولدر Screenshot ذخیره می‌شود. این درحالیست که در دستگاه های iPhoneX اپل برای این منظور لازم است کلید سمت راست همراه با کلید افزایش صدا فشرده شود.

در سیستم عامل ویندوز ساده‌ترین و فراگیرترین روش برای تهیه اسکرین شات استفاده از کلید Print Screen است. با فشردن این کلید تصویری حاوی محتوای کنونی صفحه در کلیپ بورد قرار می‌گیرد و کاربر می‌تواند به دلخواه خود آن را در یک نرم افزار ویرایش تصویر، واژه پرداز و … Paste کرده و حاصل را ویرایش یا ذخیره نماید. علاوه بر این می‌توانید از ترکیب کلیدهای Alt + Print Screen برای تهیه تصویر از پنجره فعال کمک بگیرید. در بسیاری از توزیع‌های رایج لینوکس هم روشی مشابه با ویندوز برای ایجاد اسکرین شات ها به کار می‌رود اما در macOS از ترکیب Cmd + Shift + 3 برای این منظور استفاده می‌شود.

لازم به ذکر است در برخی موارد امکان تهیه اسکرین شات به صورت دیجیتال با روش‌های معمولی وجود ندارد. نرم افزارها یا بازی هایی که در آن‌ها از Hardware Overlay استفاده می‌شود و همین طور اپلیکیشن های اندرویدی که اجازه ثبت اسکرین شات از آن‌ها داده نشده است از جمله این موارد استثنا به شمار می‌روند.

نرم افزارهای ثبت Screenshot

هرچند برای تهیه Screenshot می‌توانید به سادگی از روش‌های پیشفرض در هر سیستم عامل استفاده کنید اما نرم افزارهای ویژه‌ای نیز وجود دارد که می‌تواند این قابلیت را به صورت پیشرفته‌تر در اختیار شما قرار دهد. معمولا امکانات متعددی نظیر تعیین یک پنجره یا ناحیه‌ای از صفحه برای تهیه اسکرین شات، قابلیت ایجاد اسکرین شات از صفحات طولانی (که نیاز به اسکرول کردن دارند)، ویرایش، یادداشت گذاری و نگارش توضیحات روی بخش‌های مختلف تصویر و قابلیت‌هایی برای به اشتراک گذاری در این نرم افزارها گنجانده شده است. از جمله این نرم افزارها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

ویندوز

  • ShareX
  • PickPick
  • LightShot
  • Greenshot
  • Snagit
  • Snipping Tool (که به صورت پیشفرض از نسخه ویستا به بعد همراه با سیستم عامل ویندوز عرضه می‌شود)

لینوکس

  • Shutter
  • ImageMagick
  • Gnome Screenshot

مک او اس

  • LightShot
  • Snagit
  • Skitch
  • Monosnap

اندروید

  • Screenshot Touch
  • Screen Master
  • Super Screenshot

در کنار مواردی که به آن اشاره شد برخی از نرم افزارها از قابلیت های اختصاصی برای ایجاد Screenshot برخوردار هستند. برای مثال مرورگرهای وب رایج قادرند با کمک افزونه ها یا به صورت داخلی از محتوای صفحات وب تصویر تهیه کنند. نرم افزار ویرایش تصویر GIMP و اغلب برنامه های Microsoft Office نیز امکان گرفتن Screenshot از پنجره‌های مختلف را برای استفاده در داخل نرم افزار و اسناد گوناگون فراهم می‌کنند.

فیلمبرداری از صفحه

فیلمبرداری یا ضبط ویدیو از محتوای صفحه (Screen Recording) که به اسکرین کست (Screencast) نیز مشهور است معمولا توسط نرم افزارهای ویژه‌ای انجام می‌‌شود که امکان ضبط همزمان صدا را نیز برای کاربر فراهم می‌کنند. از کاربردهای رایج فیلمبرداری از محتوای صفحه می‌توان به تهیه آموزش ویدئویی برای نرم افزارهای رایانه ای اشاره کرد.

پیوندهای پیشنهادی تک دیک

لینک واژه در ویکیپدیا

کلید Fn

کلید Fn یا Fn Key چیست؟

کلید Fn یکی از کلیدهای تغییر دهنده است که در بسیاری از صفحه کلیدهای فشرده رایانه ای قابل مشاهده است و برای ادغام اعمالی در یک کلید به کار می‌رود که معمولا در کیبوردهای بزرگ‌تر به کلیدهای مجزا تخصیص داده می‌شود.

خصوصیات و مکان قرارگیری

کلید Fn معمولا در پایین‌ترین ردیف کیبورد و میان کلیدهای ویندوز و Ctrl سمت چپ قرار می‌گیرد. با اینحال در برخی از صفحه کلیدها اولین کلیدی است که در گوشه پایین سمت چپ مشاهده می‌کنید.

هرچند نام این کلید از واژه Function گرفته شده است و از لیبل Fn برای نمایش آن استفاده می‌شود اما نباید با کلیدهای عملیاتی (یا Function Keys) که معمولا با لیبل های F1 تا F12 در ردیف بالایی صفحه کلیدها دیده می‌شوند اشتباه گرفته شود.

مکان کلید Fn یا Fn Key
مکان رایج کلید Fn

کاربردهای کلید Fn

در صفحه کلیدهای فشرده یا کوچک (به خصوص آنچه در لپ تاپ ها به کار می‌رود) معمولا به دلیل کمبود فضا، برخی از کلیدها (نظیر بخش صفحه کلید عددی و کلیدهای تغییر نور صفحه نمایش)، جایی در صفحه کلید ندارند. کلید Fn برای جبران همین کمبود فضا طراحی شده است و به تنهایی کاربرد مستقلی ندارد بلکه در ترکیب با سایر کلیدها (نظیر کلیدهای عملیاتی و برخی از کلیدهای حروف، اعداد و …) برای ایفای عملکردهایی که به آن اشاره شد استفاده می‌شود.

قرار دادن رایانه در حالت خواب، فعال کردن حالت پرواز، خاموش/روشن کردن صفحه نمایش، کاهش و افزایش میزان صدا و بی صدا کردن (Mute) بلندگوی رایانه، توقف/مکث یا ادامه پخش فایل های چندرسانه ای، فعال سازی/غیرفعال سازی Wi-Fi و سوئیچ کردن میان صفحه نمایش های خارجی و پیش فرض از جمله دیگر اعمالی است که با ترکیب کلید اف ان و سایر کلیدها قابل انجام است.

به عنوان مثال در تصویر زیر صفحه کلید یک لپ تاپ را مشاهده می‌کنید. در این صفحه کلید، فشردن کلید Fn همراه با کلید F6 (همانطور که از نماد آبی رنگ موجود روی این کلید مشخص است) برای افزایش نور صفحه نمایش به کار می‌رود. در صورتی که این کلید همراه با کلید O فشرده شود نتیجه آن معادل با فشردن کلید 6 در صفحه کلید عددی خواهد بود (با فرض اینکه Num lock روشن باشد) و در صورتی که همزمان با کلید پیکانی رو به بالا فشرده شود عملکرد کلید Pg Up (یا Page Up) شبیه سازی می‌شود.

ترکیب کلید Fn یا Fn Key با سایر کلیدها
کلید اف ان در ترکیب با سه کلید دیگر در صفحه کلید یک لپ تاپ سونی

پیوندهای پیشنهادی تک دیک

لینک واژه در ویکیپدیا